Пасля выбараў 2020 года Беларусь перажывае найбуйнейшы зыход насельніцтва ў сваёй гісторыі. Паводле ацэнак даследчыкаў Цэнтра новых ідэй, краіну пакінулі ад 500 да 600 тысяч чалавек. Нават намеснік міністра ўнутраных спраў Карпенкаў прызнаў лічбу ў 350 тысяч – і гэта з вуснаў чалавека, які не зацікаўлены яе завышаць.

Магілёўская вобласць – прыкладна дзясятая частка насельніцтва Беларусі. Простая арыфметыка дае ад 35 да 60 тысяч магілёўцаў за мяжой. Гэта супастаўна з насельніцтвам Крычава, Асіповіч і Горак разам узятых.

Куды едуць

Галоўны напрамак – Польшча. Да пачатку 2024 года там асела не менш за 130 тысяч беларусаў – у восем разоў больш, чым да 2020 года. Многія жывуць у Варшаве, Беластоку, Гданьску.

Прычым Беласток – асаблівы выпадак: невялікі горад каля мяжы, дзе беларуская мова на вуліцы ўжо даўно нікога не здзіўляе.

Другім па папулярнасці напрамкам стала Літва – каля 63 тысяч чалавек. Германія прыняла 6-8 тысяч беларусаў, Ізраіль – больш за 3,6 тысячы, Грузія – каля 10-11 тысяч. Частка з’ехала ў Расію, хаця дакладных дадзеных няма.

Хто з’язджаў

Першая хваля – 2020-2021 гады: у асноўным актывісты, журналісты, тыя, хто выходзіў на вуліцы і трапіў пад пераслед. Другая – пасля лютага 2022 года: айцішнікі, прадпрымальнікі, маладыя сем’і, якія проста не захацелі жыць у краіне, уцягнутай у вайну на баку агрэсара.

З’ехалі ўрачы, настаўнікі, інжынеры. Людзі, якія будавалі нармальнае жыццё ў Магілёве гадамі. І горад гэта адчувае – апусцелыя кватэры, закрытыя кавярні, знаёмыя твары, якіх больш няма.

Тыя, каго выціснулі

Асобная гісторыя – людзі, якія не планавалі з’язджаць. Журналісты, рэдактары, актывісты, юрысты. Тыя, хто проста рабіў сваю працу гадамі, часам дзесяцігоддзямі. Да 2020 года яны жылі ў Магілёве, плацілі падаткі, вадзілі дзяцей у школу. Потым дзяржава абвясціла іх ворагамі.

Незалежныя выданні адно за адным атрымлівалі статус «экстрэмісцкіх». Гэта азначала: чытаць – ужо злачынства, працаваць там – тым больш. Ператрусы. Допыты ў КДБ. Крымінальныя справы за словы, апублікаваныя год, тры гады або дзесяць гадоў таму. Закону надавалі зваротную сілу. Для такіх людзей эміграцыя была не выбарам – гэта быў спосаб застацца на волі. Сярод іх – і заснавальнікі нашага выдання.

Сёння ў Магілёве не засталося ніводнага незалежнага выдання. Ніводнага. Горад з шматвяковай гісторыяй, з універсітэтамі і заводамі, з дзясяткамі тысяч думаючых людзей – цалкам адрэзаны ад незалежнай журналістыкі. Тыя, хто пісаў пра горад сумленна, пішуць пра яго цяпер з Варшавы, Вільнюса, Беластока.

Свае сярод чужых

У Беластоку магілёўцаў няшмат. Але калі сустракаеш земляка – таго, хто разумее, што такое Дубравенка – гэта асобная радасць. Сустрэнеш чалавека з Бабруйска, Клічава, Асіповічаў – таксама свята. Свой.

Трымаюцца разам. Стэлефаноўваюцца. Дапамагаюць адзін аднаму разабрацца ў польскіх дакументах, знайсці ўрача, уладкаваць дзіця ў школу. Дыяспара – гэта не гучнае слова. Гэта проста людзі, якім ёсць пра што пагаварыць.

Большасць не плануе вяртацца – прынамсі пакуль. Але мара ёсць амаль у кожнага. Простая і канкрэтная: сесці на васьмёрку і даехаць, нарэшце, не да вуліцы Ліпавай, а да праспекта Шміта.

Мы хочам расказваць гэтыя гісторыі. Калі вы магілёвец у эміграцыі і гатовы падзяліцца сваёй – пішыце на newtvmogilev@gmail.com.

Імя і дэталі, якія могуць вас ідэнтыфікаваць, мы не публікуем. Досвед канспірацыі ёсць.

Фота з адкрытых крыніц.

The post Магілёўцы ў эміграцыі: куды едуць, што шукаюць appeared first on Магілёў.media.

Маніторынг гандлёвых аб’ектаў правёў абласны Камітэт дзяржаўнага кантролю. Правяраючыя наведалі пяць сельскіх магазінаў, дзе, як аказалася, амаль у кожным былі сур’ёзныя парушэнні.

Так, у чатырох з пяці правераных гандлёвых кропак на паліцах знаходзіліся тавары з пратэрмінаваным тэрмінам прыдатнасці. У адным з магазінаў інспектары налічылі адразу 27 найменняў такіх прадуктаў. Пры гэтым асобныя з іх былі пратэрмінаваныя больш як на сто дзён. Усю небяспечную прадукцыю адразу ж знялі з продажу.

Падчас маніторынгу кантралёры выявілі і іншыя праблемы ў раённым гандлі. У трох правераных магазінах не выконваўся абавязковы пералік тавараў, якія павінны пастаянна быць у наяўнасці. У адным гандлёвым аб’екце такі пералік увогуле адсутнічаў.

Акрамя таго, у некаторых крамах не захоўваліся належныя тэмпературныя ўмовы для прадуктаў. Частка тавараў прадавалася без цэннікаў або без неабходнай інфармацыі для пакупнікоў, у тым ліку звестак пра вытворцу і дату вырабу.

Паводле інфармацыі Камітэта дзяржаўнага кантролю, пасля выдадзенага прадпісання ўладальнікі і работнікі гандлёвых аб’ектаў павінны былі неадкладна прыняць меры, каб ліквідаваць выяўленыя парушэнні.

Фотаздымак: Камітэт дзяржкантроля Беларусі

The post Прадукты са шматмесячнай пратэрміноўкай прадавалі на Хоцімшчыне appeared first on Магілёў.media.

Паводле дзяржаўных статыстаў, сярэдні заробак ў Беларусі за першы месяц 2026 года дасягнуў узроўню 2 757,1 руб. Найбольш у сярэднім зараблялі ў Мінску – на тысячу больш, чым па краіне – 3 747,8 руб. 

Рэгіёнам з найменшым сярэднім заробкам з’яўляецца Магілёўская вобласць. Тут гэты паказчык значна ніжэйшы за сярэднерэспубліканскі – 2 271,9 руб. 

У межах Магілёўшчыны больш за ўсё ў сярэднім зарабляюць у Магілёўскім раёне ( 2 621,3 руб.), Магілёве (2 472,1 руб.) і Асіповіцкім раёне (2 285,1 руб.).

А самая нізкая сярэдняя зарплата ў Мсціслаўскім раёне (1 861,5 руб.), Краснапольскім (1 898,1 руб.) і Слаўгарадскім (1 917 руб.).

Фотаздымак з адкрытых крыніц

The post На Магілёўшчыне самы нізкі сярэдні заробак у Беларусі appeared first on Магілёў.media.

Гандлёвая кропка, якая больш за паўстагоддзя была важнай часткай гарадскога жыцця, зачыніцца пасля 53 гадоў працы, піша Мogilev.in. 

Крама з’явілася амаль адначасова з аднайменным мікрараёнам Юбілейны, які пачалі актыўна забудоўваць у 1960-я гады. Напачатку ён насіў назву “Восток”, гандляваў прамысловымі таварамі. Потым стаў “Маладзёжным”, а затым “Юбілейным”, але яго профіль не змяніўся – тыя ж прамысловыя тавары. 

Магазін быў свайго роду ўніверсальным гандлёвым цэнтрам для жыхароў горада: сюды прыязджалі па пакупкі з розных раёнаў Магілёва. Па словах гараджан, крама адрозніваўся шырокім асартыментам і асаблівай атмасферай, дзякуючы чаму доўгі час заставалася папулярным месцам для пакупак.

Як піша інтэрнэт-выданне, гісторыя магазіна адлюстроўвае і эканамічныя перамены апошніх дзесяцігоддзяў. Пасля распаду СССР ён быў ператвораны ў арэнднае прадпрыемства, а ў 1992 годзе, паводле даных Адзінага дзяржаўнага рэгістра, стаў адкрытым акцыянерным таварыствам. У яго структуру таксама ўвайшла крама “Магіляўчанка” на вуліцы Першамайскай. Аднак у 2021 годзе «Магіляўчанка», добра вядомая многім жыхарам горада, спыніла працу. Цяпер такі ж лёс напаткаў і “Юбілейны”.

Паводле інфармацыі крыніц, уладальнікі ААТ прыйшлі да высновы, што здача гандлёвых плошчаў у арэнду прыносіць большы даход, чым уласны раздробны гандаль. Так, памяшканні былой “Магіляўчанкі” былі перададзеныя сетцы крам Mark Formelle. Падобная перспектыва, верагодна, чакае і “Юбілейны”. Не выключана, што яго буйныя плошчы падзеляць на некалькі асобных гандлёвых блокаў для арандатараў.

Аб маючым адбыцца закрыцці калектыву паведамілі ў лютым. Зараз крама праводзіць маштабны распродаж: рэшткі тавараў рэалізуюцца са значнымі зніжкамі. Па словах супрацоўнікаў, “Юбілейны” будзе працаваць да канца красавіка. Частка работнікаў ужо пакінула прадпрыемства, астатнія завяршаюць апошнія тыдні працы.

На працягу многіх гадоў “Юбілейны” заставаўся адной з нямногіх крам Магілёва, дзе можна было знайсці шырокі асартымент прадукцыі беларускіх прадпрыемстваў лёгкай прамысловасці – ад нітак і скургалантарэі да посуду і верхняга адзення. Асаблівай папулярнасцю карысталіся традыцыйныя зніжкавы дні па серадах і чацвяргах, калі па тавары выстройваліся чэргі.

Закрыццё крамы для многіх жыхароў горада стала сімвалам сыходу цэлай эпохі – часу, калі вялікія ўніверсальныя крамы гулялі ключавую ролю ў паўсядзённым жыцці гараджан.

Фотаздымак: “Могилев Live”

The post У Магілёве зачыняецца магазін “Юбілейны” appeared first on Магілёў.media.

Устаноўлены па рашэнні Генасамблеі ААН. 

15 сакавіка 1962 года прэзідэнт ЗША Дж. Кенэдзі, выступаючы ў Кангрэсе, сказаў: “Спажыўцы, па азначэнні, гэта ўсе мы. Спажыўцы – гэта найбуйны эканамічны пласт… Але гэта адзіны голас, якога часцяком не чуваць”.

Амерыканскі прэзідэнт назваў тады чатыры асноўныя і неад’емныя правы спажыўца: на бяспеку, на інфармацыю, на выбар і права быць пачутым.

9 красавіка 1985 года Генасамблея ААН прыняла Кіруючыя прынцыпы для абароны інтарэсаў спажыўцоў.

Дзень Канстытуцыі.

Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь была прынята 15 сакавіка 1994 года на сесіі Вярхоўнага Савета. Набыла сілу 30 красавіка 1994 з моманту яе апублікавання.

Тагачасны старшыня Вярхоўнага Савета М. Грыб узгадвае, што асноўны закон краіны прымаўся вельмі цяжка і складана – па главах, па раздзелах, літаральна па радках – неабходна было, каб прагаласавалі дзве траціны дэпутатаў.

24 лістапада 1996 года па ініцыятыве А. Лукашэнкі быў праведзены рэферэндум, на падставе якога ўнесены істотныя змяненні і дапаўненні ў Канстытуцыю Рэспублікі Беларусь. Абноўлены тэкст Канстытуцыі набыў сілу 27 лістапада 1996 года. Дадатковыя змены былі ўнесены ў Канстытуцыю пасля рэферэндуму 2004 года.

У гэты ж дзень у 2022 годзе, год таму назад, уступае ў дзеянне новая Канстытуцыя, прынятая на “рэферэндуме” 27 лютага 2022 года.

Самы першы збор законаў канстытуцыйнага характару – Статут ВКЛ (1529). Статут быў удасканалены ў 1566 і 1588 гадах. Выданне 1588 года захоўваецца ў Музеі гісторыі Магілёва.

У Беларусі было некалькі канстытуцый: 1918 (часовая, БНР), 1919, 1927, 1937, 1978 і 1994 года.

1781 год. Нарадзіўся Юзаф Завадскі.

Віленскі друкар і выдавец.

Вучыўся выдавецкай справе ва Уроцлаве і Лейпцыгу. У 1803 годзе адкрыў друкарню ў Вільні. Калі ў 1805 годзе да яго перайшла ўніверсітэцкая друкарня, ён злучыў дзве друкарні і заснаваў выдавецтва. Быў сябрам масонскай ложы «Гарлівы Літвін».

Яго сыны Адамі і Фелікс, таксама былі выдаўцамі.

Памёр 5 снежня 1838 года. Пахаваны ў Вільні на Антокальскіх могілках.

1789 год. У губернскіх Магілёве і Полацку адкрыты рускія галоўныя народныя вучылішчы.

Створаны расійскімі ўладамі на анэксіраванай па І Раздзелу тэрыторыі ВКЛ. Адзначаліся нізкім узроўнем адукацыі і русіфікатарскай скіраванасцю. Галоўныя, губернскія, вучылішчы былі 4-х класнымі.

Адкрыццё вучылішча ў Магілёве адбывалася з вялікай помпай: архіяпіскап Г. Каніскі правёў урачыстую службу і ўзначаліў хросны ход з царквы ў вучэльню. 

Па першым часе ў вучылішчах працавалі толькі прысланыя з цэнтральных расійскіх губерняў настаўнікі. 

У 1809 годзе вучылішча пераўтворана ў мужчынскую гімназію.

1881 год. Нарадзіўся Аляксей Назарэўскі.

Беларускі грамадска-палітычны дзеяч, дзейнічаў у Заходняй Беларусі.

У 1922 годзе быў абраны ў польскі Сенат, быў членам Беларускага пасольскага клуба. Працаваў у магістраце г. Баранавічы.

Арыштаваны НКУС 2 студзеня 1940 года, асуджаны на 8 гадоў лагераў. У верасні 1941 года быў вызвалены з Сіблага і накіраваны ў Паўладарскую вобласць.

Далейшы лёс невядомы.

1893 год. У в. Палуж (зараз Краснапольскі раён) нарадзіўся Андрэй Мрый (Шашалевіч).

Беларускі празаік, журналіст, перакладчык. Вязень ГУЛАГу.

Настаўнічаў у Краснаполлі, разам з братам і шваграм стварыў першы ў раёне народны тэатр, выдаваў рукапісны часопіс «Пралеска», збіраў народную лексіку, дасылаў яе ў Слоўнікавую камісію Інбелкульта.

Найбольш вядомы сваім сатырычным раманам на савецкую рэчаіснасць «Запіскі Самсона Самасуя».

Супрацоўнік часопіса «Наш край», інспектар Цэнтральнага бюро краязнаўства, член літаратурнага аб’яднання «Узвышша», стылістычны рэдактар у газеце «Звязда».

У 1934 годзе арыштаваны НКУС па «справе краснапольскіх настаўнікаў». Асуджаны да лагераў. Зноў арыштаваны ў чэрвені 1940 года, асуджаны і адпраўлены ва Усць-Вымскі канцлагер Комі АССР.

Медкамісіяй прызнаны інвалідам і 23 верасня 1943 года быў вызвалены і адпраўлены паміраць дадому.

Паводле некаторых звесткак 8 кастрычніка 1943 года забіты рэцэдывістамі ў цягніку.

У Магілёве яго імя носіць бульвар.

1921 год. Нарадзіўся Васіль Мялешка.

Беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук, прафесар. Аўтар манаграфіі «Могилев в XVI-XVII вв.», даследчык гісторыі Магілёва. Удзельнік Другой Сусветнай вайны.

Працаваў у Інстытуце гісторыі АН БССР, старшынёй камісіі Акадэміі навук па гісторыі сельскай гаспадаркі і сялянства Беларусі.

Вывучаў праблемы класавай барацьбы ў беларускай вёсцы, прааналізаваў тры формы сялянскіх выступленняў: пасіўнае супраціўленне (скаргі, адмова ад выканання павіннасцей, уцёкі), узброеныя акцыі (напады на маёнткі, сутычкі з узброенымі атрадамі і інш.), паўстанні  – на Каменшчыне, 1736-1754 і Крычаўскім старостве, 1740-1744.

Памёр 5 верасня 2004 года.

1927 год. Закладзены ДнепраГЭС.

На беразе Дняпра, на скале “Каханне”, каля Запарожжа з’явіўся сцяг з надпісам “Днепрабуд пачаты”. 

Першая чарга ГЭС была пабудавана ў 1932 годзе. Узровень у Дняпры, у тым ліку ў Магілёве, павысіўся, былі затоплены Кабяляцкія парогі (з 2000 г. – помнік прыроды мясцовага значэння) у Оршы.

1930 год. У Віцебску нарадзіўся Жарэс Алфёраў.

Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы за распрацоўку паўправадніковых гетэраструктур і стварэнне хуткіх опта- і мікраэлектронных кампанентаў. Яго даследаванні адыгралі вялікую ролю ў інфарматыцы. Акадэмік АН СССР, Расійскай акадэміі, НАН Беларусі. Доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар. Віцэ-прэзідэнт АН СССР.

Працаваў у Фізіка-тэхнічным інстытуце імя А. Іофэ, старшынёй Навукова-адукацыйнага комплекса «Санкт-Пецярбургскі фізіка-тэхнічны навукова-адукацыйны цэнтр» РАН.

Аўтар больш як 500 навуковых прац, трох манаграфій і каля 50 вынаходніцтваў.

Памёр 1 сакавіка 2019 года.

1938 год. Расстраляны ўраджэнец Магілёва Мікалай Красцінскі (1883–1938).

Рэвалюцыянер, дыпламат.

Вучыўся ў Магілёўскай, Віленскай гімназіях, на юрыдычным факультэце Пецярбургскага ўніверсітэта. 

Усё жыцце, з 1903 года, быў на службе бальшавікоў, якія яго і расстралялі. За партыйную работу ў Вільна, Віцебску неаднаразова арыштоўваўся. У 1914-1917 гадах быў сасланы на Урал, быў старшынёй Екацярынбургскага рэвалюцыйнага камітэта.

У першыя месяцы Савецкай улады прызначаны намеснікам галоўнага камісара Дзяржаўнага банка. Яго рукой былі падпісаны першыя савецкія грошы.

Пасол у Германіі (1921-1930), удзельнічаў у Генуэзскай канферэнцыі. У 1930 годзе прызначаны першым намеснікам народнага камісара замежных спраў СССР.

У 1937 годзе арыштаваны, прыгавораны да вышэйшай меры пакарання.

У яго гонар названа вуліца ў Екацярынбургу.

2000 год. У Мінску прайшоў «Марш свабоды».

Масавая вулічная акцыя ў абарону незалежнасці Беларусі, правоў чалавека і дэмакратыі, супраць паглыблення беларуска-расійскай інтэграцыі.

Намер прэзідэнтаў Б. Ельцына і А. Лукашэнкі стварыць Саюзную дзяржаву быў сустрэты масавымі вулічнымі акцыямі пратэсту. 

Першы «Марш свабоды», арганізаваны апазіцыяй 17 кастрычніка 1999 года, адзначыўся брутальнымі сутыкненнямі ўдзельнікаў з міліцыяй і АМАПам.

Другі «Марш свабоды» 2000 года быў  прымеркаваны да дня прыняцця Канстытуцыі Беларусі. Міжнародная супольнасць салідарызавалася ў падтрымку беларускіх дэмакратычных сілаў, што стрымала А. Лукашэнку, які за суткі да пачатку маршу пагражаў, што ад удзельнікаў акцыі «паляціць шмаццё».

У вулічнай акцыі ў Мінску ўзялі ўдзел да 40 000 чалавек, у тым ліку ў маршы – 15 000.

У Магілёве на марш выйшла каля 150 чалавек.

2013 год. 10 год таму назад на Беларусь абрынуўся цыклон «Хаўер».

Ад стыхіі таксама пацярпелі Венгрыя, поўнач Украіны і захад Расіі.

«Хаўер» – наймацнейшы падобны прыродны катаклізм у гісторыі Беларусі. 

Падчас цыклону пачаўся вялікі снегапад пры моцным ветры да 28 м/с. Па ўсёй краіне стаў транспарт, прыкметна павялічылася колькасць аварый, адбыўся транспартны калапс (аўтазаторы дасягалі 20 км), без святла засталіся 1728 трансфарматарных падстанцый, 558 населеных пунктаў, было перанесена святкаванне Масленіцы, скарэктаваны расклад заняткаў у навучальных установах.

12 сакавіка Белгідрамет спрагназаваў пагаршэнне надвор’я, 14 сакавіка быў абвешчаны чырвоны ўзровень небяспекі і штармавое папярэджанне. Але інфармацыя аб шкале ўзроўняў небяспекі да «Хаўера» давалася Белгідраметам толькі ў МНС, і шырокія слаі насельніцтва не маглі ацаніць ступень рэальнай небяспекі ўмоў надвор’я.

Па збегу абставінаў напярэдадні катаклізму кіраўнікі дзяржавы адбылі на пасяджэнні ў Пецярбург і Маскву. З вышэйшых асоб застаўся толькі другі намеснік прэм’ера А. Калінін.

Месцамі таўшчыня снежнага покрыва склала 57 см, а ў выніку моцнай завеі, што актыўна пераносіла снежныя масы, у многіх месцах гурбы дасягалі 1 м і вышэй. У Слаўгарадскім раёне выпала 26 мм ападкаў.

Для барацьбы са снегам у Мінску і іншых гарадах 19 сакавіка былі праведзены суботнікі.

2017 год. У Мінску, абласных цэнтрах, буйных гарадах прайшлі масавыя маршы пратэсту вядомыя як “Маршы недармаедаў” у адказ на Дэкрет №3. 

Дзень 15 сакавіка аб’яўлены нацыянальным днём барацьбы з падаткам на беспрацоўе.

Гэта быў 8-ы пратэст недармаедаў з пачатку года. Першы адбыўся 17 лютага. Усяго за год адбылося 22 маршы, апошні – 21 кастрычніка.

Дэкрэт № 3 “Аб папярэджанні сацыяльнага ўтрыманства” быў падпісаны 2 красавіка 2015 года. Самі акцыі пратэсту выліліся толькі пасля атрымання грамадзянамі «ліста шчасця» – ліста ад падатковай інспекцыі з прад’яўленнем аб выплаце «падатку на дармаедства».

Усяго падатковыя органы разаслалі каля 470 000 апавяшчэнняў на выплату падатку. 20 лютага 2017 года павінен быў скончыцца апошні тэрмін выплаты гэтага збору.

The post Дзень у гісторыі. 15 сакавіка. Дзень Канстытуцыі. Маршы свабоды, недармаедаў і ”Хаўер” appeared first on Магілёў.media.

Паводле Белгідрамета, на 12 сакавіка 2026 года найбольш высокія ўзроўні магутнасці дозы гама-выпраменьвання захоўваюцца ў пунктах пастаяннага кантролю, размешчаных у зонах павышанага радыеактыўнага забруджвання: Брагін – 0,38 мкЗв/гадзіну, Слаўгарад – 0,18 мкЗв/гадзіну.

Пры гэтым у Магілёве і Гомелі гэты паказчык на ўзроўні 0,11 мкЗв/гадзіну, што, паводле назіральнікаў, адпавядае ўсталяваным шматгадовым значэнням. У астатніх абласных гарадах і Мінску – 0,10 мкЗв/гадзіну.

Фотаздымак: ТГ Белгідрамета

The post Слаўгарад на другім месцы па радыяцыі ў Беларусі appeared first on Магілёў.media.

Рашэнне аб “экстрэмізме” гэтай праваабарончай арганізацыі Горацкі райсуд прыняў 10 сакавіка 2026 года, піша Праваабарончы цэнтр “Вясна”. Міжнароднае таварыства правоў чалавека (Internationale Gesellschaft für Menschenrechte / International Society for Human Rights) мае статус удзельніка пры Савеце Еўропы і з’яўляецца членам Камітэта па сувязях з няўрадавымі арганізацыямі пры Савеце Еўропы. Арганізацыя была заснавана ў Заходняй Германіі ў 1972 годзе.

Даведаўшыся пра прызнанне ў Горках “экстрэмісцкімі” сваіх сацсетак, Міжнароднае таварыства правоў чалавека заявіла, што не спужаецца гэтага статусу і працягне сваю працу па Беларусі.

“У Рэспубліцы Беларусь доўгі час кіруе дыктатар Лукашэнка, ужываючы жорсткую сілу і арыштоўваючы тысячы людзей па адвольных прычынах. Сотні тысяч беларусаў пакінулі краіну пасля сфальсіфікаваных выбараў 2020 года і наступных рэпрэсій, а тысячы былі асуджаныя да працяглых турэмных тэрмінаў унутры краіны. Мы салідарныя з мужнымі беларусамі, якія адстойваюць правы чалавека, свабоду сходаў, свабоду друку, плюралізм і свабоду выказвання меркаванняў» – заявілі міжнародныя праваабаронцы.

Фотаздымак: Праваабарончы цэнтр “Вясна”

The post Горацкі суд прызнаў “экстрэмісцкімі” сацсеткі міжнароднай праваабарончай арганізацыі appeared first on Магілёў.media.

З’явіўся па ініцыятыве амерыканскай грамадскай арганізацыі “Міжнародная сетка рэк” падчас правядзення І Міжнароднай канферэнцыі супраць будаўніцтва буйных плацін у бразільскім горадзе Курытыба.

За апошнія паўстагоддзя ва ўсім свеце ў выніку будаўніцтва буйных плацін было пераселена 60 мільёнаў чалавек. З-за будаўніцтва плацін было затоплена ў агульнай складанасці больш за 400 000 кв. км самых урадлівых земляў і каштоўных лясоў. Плаціны – асноўная прычына таго, што адна пятая відаў прэснаводных рыб у свеце або знікла, або знаходзіцца пад пагрозай знікнення.

З 177 найбуйных рэк свету толькі траціна не маюць дамбаў ці іншых збудаванняў на сваім галоўным рэчышчы. Будаўніцтва дамбаў на рэках – небяспечная тэндэнцыя, якая пагражае прыродзе ўсёй планеты.

У апошнія 11 гадоў на Беларусі пабудаваны плаціны Гродзенскай, Полацкай і Віцебскай ГЭС.

Міжнародны дзень ліку Пі (International day of pi, з 1988 года) адзначаецца аматарамі матэматыкі а 1:59:26.

Пі – матэматычная канстанта, адносіны даўжыні акружнасці да яе дыяметра. У лічбавым выразе “Пі” пачынаецца як 3,141592 і мае бясконцую матэматычную працягласць.

Упершыню Дзень быў адзначаны ў 1988 годзе ў навукова-папулярным музеі “Эксплораторыум” у Сан-Францыска, бо дата 14.03 – гэта ў амерыканскім запісе 3/14, што супадае з  першымі разрадамі ліку “Пі” = 3,14…

Да свята, якое было прызнана амерыканскім кангрэсам, паступова далучыліся фізікі і матэматыкі з усяго свету. У гэты дзень праводзяцца мерапрыемствы, якія накіраваныя на павышэнне цікавасці да матэматыкі.

У англійскай мове словы pie (пірог) і pi (лік π) гучаць аднолькава, таму прыгатаванне і паяданне пірагоў стала вясёлай часткай свята.

Аўдоцця-вясноўка і Гуканне вясны (народны каляндар). Новы год паводле сакавіцкага каляндарнага стылю – непрацоўны дзень.

На Аўдокі голы бокі.

Калі Аўдоцця чырвоная – і вясна чырвоная.

На Аўдоццю цёплы вецер – будзе лета цёплае і мокрае.

Калі Аўдоцця з дажджом – быць лету мокраму.

1167 год. Памёр Расціслаў Мсціславіч (1100/1110-1167).

Князь смаленскі (1125-1159), вялікі князь кіеўскі (1154, 1159-1167), заснавальнік дынастыі смаленскіх князёў, горада Мсціслава (1136).

У гады яго княжання Смаленскае княства дасягнула росквіту і ахапіла тэрыторыі Верхняга Падняпроўя з Копыссю, Лучынам, Басеяй, Мірачыцамі, Вітрына, Прупоем, Крэчутам і Верхняга Паволжа, падпарадкаваў сабе радзімічаў. 

У 1158 годзе аказаў дапамогу полацкаму князю Рагвалоду Барысавічу ў барацьбе за полацкі сталец і падтрымліваў яго пазней.

Прылічаны да ўгоднікаў божых і ўваходзіць у Сабор беларускіх святых. Дзень святкавання памяці Расціслава Мсціславіча 14 (27) сакавіка.

1633 год. Кароль Уладзіслаў IV Ваза афіцыйна прызнаў Праваслаўную царкву на тэрыторыі Рэчы Паспалітай. 

Яго прывілеем зацверджана праваслаўная епархія з цэнтрам у Магілёве, якая была выдзелена са складу Полацкай епархіі (створана ў 992 годзе) 11 лістапада 1632 года як Аршанская, Мсціслаўская і Магілёўская. 

Ліквідавана ў 1937 годзе, аднаўлялася пры немцах у 1943, зачынялася пры М. Хрушчове, адноўлена 6 ліпеня 1989 года. 

24 снежня 2004 года з яе складу выдзелена самастойная Бабруйская і Быхаўская епархія. 

1708 год. У Магілёўскі замак з пышнай світай дэлегацыі ад саюзнай дзяржавы ў вайне са Швецыяй прыбыў першы саветнік Пятра I князь Аляксандр Меньшыкаў. 

А 8 верасня 1708 года праваслаўны і саюзны Магілёў будзе спалены прадстаўнікамі “дружалюбных рускіх войскаў” і “рускага праваслаўнага свету”.

1850 год. Вядомы французскі пісьменнік Анарэ дэ Бальзак за 5 месяцаў да сваёй смерці абвянчаўся ў Бердзічаве (цяпер Жытомірская вобласць Украіны) з графіняй Эвелінай Ганскай (народжанай Ржавускай).

52-гадовая ўдава паходзіла са старажытнага ваяўнічага польскага роду. Адным са сведкаў быў граф Георг Мнішак, які быў у сваяцтве з “хуткацечнай” рускай царыцай Марынай Мнішак – жонкай Лжеідзмітрыя І, Лжэдзмітрыя ІІ, з уладальнікам Крычава Ежы Мнішак.

Пасля цырымоніі Бальзак заявіў Эве: “Ура! Я зрабіў тое, чаго не змог Банапарт!.. У тваёй асобе я пакарыў Расію”.

1920 год.  Пачалося будаўніцтва Шухаўскай вежы на Шабалаўцы ў Маскве.

Наватарская для XX стагоддзя гіпербалоідная канструкцыя, выкананая ў выглядзе апорнай сталёвай сеткаватай абалонкі. Пабудавана да 1922 года па праекце акадэміка У. Шухава.

Усяго ў свеце пабудавана 11 металічных гіпербалоідных канструкцый. Цікава, што чатыры з іх былі пабудаваны на Беларусі, захаваліся дзве: ваданапорныя вежы ў Барысаве і на чыгуначнай станцыі Коханава Талачынскага раёна. Апошняй, што пабудавана ў 1929 годзе, нададзены статус нерухомай матэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці рэгіянальнага значэння.

1931 год. Нарадзіўся Павел Місько.

Беларускі пісьменнік, празаік, паэт, публіцыст.

Працаваў у розных газетах, у тым ліку «Звязда», «Літаратура і мастацтва», часопісе «Полымя», у выдавецтве «Мастацкая літаратура».

Аўтар апавяданняў, зборнікаў апавяданняў і аповесцей, сатыры і гумару, вершаў, кніг нарысаў, раманаў, у тым ліку «Мора Герадота», рамана ў вершах, аднаактовых п’ес, вершаў, прыгодніцкіх кніг і кніг фантастыкі для дзяцей.

Яго творчасці ўласцівыя ўвага да бытавой стыхіі народнага жыцця, шчырыя адносіны да чалавека працы, жывое шматфарбнае народнае слова.

Пераклаў на беларускую мову паэму М. Гогаля «Мёртвыя душы», казку П. Яршова «Канёк-гарбунок», паасобныя творы У. Цендракова, У. Лічуціна, Я. Носава, В. Бялова, К. Чукоўскага, перакладаў таксама з украінскай, польскай і балгарскай моў.

Памёр 9 чэрвеня 2011 года.

1938 год. Нарадзіўся Мікалай Цішачкін.

Беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларусі.

Усё жыццё служыў у Беларускім тэатры імя Якуба Коласа.

Выконваў вострахарактарныя ролі, якія вызначаліся выразным пластычным малюнкам. Іграў у спектаклях «Несцерка» В. Вольскага, «Зацюканы апостал» А. Макаёнка), «Вайна пад стрэхамі» паводле А. Адамовіча, па творах А. Астроўскага, Ф. Дастаеўскага, А. Чэхава, Н. Думбадзе, К. Гальдоні, У. Караткевіча, У. Шэкспіра і іншых.

Памёр 30 красавіка 1993 года.

1943 год. У Празе памёр Васіль Захарка (1877-1943).

Прэзідэнт БНР (1928-1943).

Выкладаў у царкоўнапрыходскай школе, у 1898-1917 гадах быў на ваеннай службе. Член БСГ, адзін з арганізатараў з’езду беларускіх вайскоўцаў Заходняга фронту (1917), сакратар Цэнтральнай беларускай ваеннай рады, член Вялікай беларускай рады. Удзельнік І Усебеларускага з’езда, займаў міністрэрскія пасады ў розных урадах БНР. Арыштоўваўся бальшавікамі (1918).

Сябра Гродзенскага Беларускага нацыянальнага камітэта, клубу «Беларуская хатка».

Выступаў за адзінства беларускіх зямель, не прызнаў Мінск адзіным цэнтрам нацыянальна-дзяржаўнага адражэння Беларусі.

Жыў на эміграцыі ў Чэхаславакіі, збіраў архіў БНР, далучыў да гэтай справы Л. Геніюш. Аўтар прац «Галоўныя моманты беларускага руху», «Беларусь – роль і значэнне на ўсходзе Еўропы».

Пахаваны на Альшанскіх могілках.

1954 год. Памёр у харвацкім Дуброўніку Людамір Рагоўскі (1881-1954).

Польскі кампазітар і дырыжор.

Вучыўся музыцы ў Варшаве, Лейпцыгу, Мюнхене, Рыме і Парыжы.

У 1909-1912 гадах кіраваў віленскім сімфанічным аркестрам, выкладаў у школе арганістаў, быў музычным крытыкам газеты «Літоўскі кур’ер».

Захапляўся беларускім фальклорам, сябраваў з Янкам Купалам, І. Луцкевічам і А. Уласавым. Паклаў на музыку верш Янкі Купалы «А хто там ідзе?».

Кіраваў хорам у Беларускім музычна-драматычным гуртку, ствараў музычнае афармленне да спектакляў трупы І. Буйніцкага, склаў «Беларускі песеннік з нотамі для народных і школьных хароў», які прапагандаваў беларускія нацыянальныя песні. Напісаў сімфанічную «Беларускую рапсодыю» для малога аркестра «Беларускі пейзаж». Адбіткі беларускага фальклору адчуваюцца і ў сімфанічным творы «Аблокі».

Напісаў 7 сімфоній, 7 опер, 3 балеты, у тым ліку «Купала», шэраг сімфанічных паэм, аркестравых сюіт, камерных і харавых твораў, кантаты і квартэты, музыку да спектакляў.

Падарыў музычныя інструменты ў калекцыю І. Луцкевіча, якая стала пазней асновай для Беларускага музея ў Вільні.

1976 год. Памёр Віктар Заўрыеў (1908–1976).

Беларускі географ, падарожнік, педагог, прафесар, доктар геаграфічных навук, стваральнік і загадчык кафедры фізічнай геаграфіі замежных краін БДУ.

Вывучаў Урал, Сібір, Каўказ, Іран, В’етнам, Беларусь. 

Даследчык праблем Палесся, дынамікі палескіх азёр. 

З  яго імем звязана станаўленне лабараторыі возеразнаўства, кафедраў агульнага землязнаўства, геадэзіі і картаграфіі. 

Чытаў лекцыі ў розных універсітэтах СССР, Сафійскім, Белградскім, Кракаўскім. Пад яго кіраўніцтвам абаронена больш за 20 кандыдацкіх дысертацый.

1992 год. Пачатак актыўных баявых дзеянняў урадавых войск Малдовы супраць сепаратыстаў з Прыднястроўя. 

Прыднястроўе, Прыднястроўская Малдаўская Рэспубліка (ПМР) – непрызнанае міжнароднай супольнасцю дзяржаўнае ўтварэнне на тэрыторыі усходняй Малдовы. Мяжуе з Украінай. Сталіца – Ціраспаль. Нацыянальны склад насельніцтва: малдаване 34%, рускія – 28%, украінцы – 26%. Сепаратысцкая рэспубліка – ачаг нестабільнасці ў рэгіне, яе актыўна падтрымлівае Масква.

2 верасня 1990 года Ціраспаль абвясціў незалежнасць ПМР ад Малдовы. Урад Малдовы не прызнаў гэтага рашэння і накіраваў у рэгіен паліцыю. Пачаліся сутыкненні паміж паліцыяй і прыднястроўскімі апалчэнцамі, якія перараслі 2 сакавіка 1992 года ў канфлікт, 14 сакавіка – у баявыя дзеянні, якія працягваліся да 21 ліпеня 1992 года. З абодвух бакоў загінула каля 2000 чалавек.

2006 год. Адкрыццё Палескага драматычнага тэатра ў Пінску.

29-ы прафесійны тэатр дзяржаўнага падпарадкавання ў краіне. 

Вытокі тэатра сыходзяць у 1939 год, калі быў створаны Палескі абласны драматычны тэатр. У 1949-1954 гадах працаваў як Пінскі абласны драмтэатр.

У 1954 годзе тэатр пераехаў у Магілёў, а будынак перадалі гарадскому дому культуры, і ў яго сценах працавала самадзейная тэатральная трупа.

Тэатр размяшчаецца ў былым будынку кінематографа «Казіно», помніку архітэктуры XIX стагоддзя. Тэатр працуе пяць дзён на тыдзень.

2020 год. Памёр Ігар Есьман (1932-2020).

Беларускі архітэктар, дызайнер, вынаходнік. Член-карэспандэнт Міжнароднай акадэміі архітэктуры, Беларускай акадэміі архітэктуры.

Працаваў у інстытутах будаўніцтва і архітэктуры АН БССР, «Мінскпраект», дырэктарам Творчай майстэрні, у «Мэта-Інтэрнэшнл».

Сярод яго галоўных работ у Мінску – карпусы інстытутаў замежных моў, політэхнічнага, педагагічнага, народнай гаспадаркі, студэнцкіх інтэрнатаў, дашкольныя установы, жылыя дамы, вяслярная станцыя на Заслаўскім вадасховішчы, турысцкая гасцініца, станцыя метро «Пушкінская».

The post Дзень у гісторыі. 14 сакавіка. Стварэнне Магілёўскай праваслаўнай епархіі appeared first on Магілёў.media.

Магілёўскі абласны суд асудзіў 38-гадовага жыхара Бабруйска Вячаслава Міхалапа паводле артыкула аб рэабілітацыі нацызму, піша “Наша ніва”. Яму прызначылі пакаранне ў выглядзе абмежавання волі з накіраваннем у папраўчую ўстанову адкрытага тыпу, так званую «хімію». Таксама мужчыну ўключылі ў афіцыйны «спіс экстрэмістаў».

Міхалап з’яўляецца індывідуальным прадпрымальнікам, які займаўся аздабленнем драўляных дамоў. Яго невялікая кампанія, створаная ў 2022 годзе, спецыялізавалася на шліфоўцы, фарбаванні і герметызацыі зрубаў і бруса па тэхналогіі «цёплае шво». У брыгадзе працавалі тры чалавекі. У мужчыны ёсць жонка і трое дзяцей.

Пра затрыманне Міхалапа ў жніўні 2025 года паведамляў Следчы камітэт. У апублікаваным сюжэце сцвярджалася, што яшчэ з падлеткавага ўзросту ён цікавіўся неанацысцкай ідэалогіяй і быў звязаны з субкультурай скінхэдаў. Раней ён таксама меў судзімасць за групавое хуліганства.

Паводле следства, мужчына ўдзельнічаў у ультраправых тэлеграм-чатах і публікаваў каментары, у якіх выказваў сімпатыі да нацыянал-сацыялізму. У паведамленнях ён называў Адольфа Гітлера «вялікім палітыкам» і выкарыстоўваў нацысцкія прывітанні. Менавіта гэтыя публікацыі сталі падставай для крымінальнай справы.

Наколькі сур’ёзна ён выказваў гэтыя погляды і ці змяніў іх да моманту затрымання, дакладна невядома. Але менавіта старыя каментары ў адкрытым тэлеграм-акаўнце былі выкарыстаныя як доказ у судзе.

Міхалапа прызналі вінаватым паводле часткі 1 артыкула 130-1 Крымінальнага кодэкса Беларусі – «рэабілітацыя нацызму». Пасля прысуду ён адбывае пакаранне.

Праваабарончы цэнтр «Вясна» не прызнаў яго палітычным зняволеным. На платформе «Дысідэнт.бай» яго справа адзначаная як «патэнцыйны пераслед».

Пры гэтым у беларускім палітычным жыцці ўжо ўзнікалі гучныя скандалы, звязаныя з выказваннямі пра Адольфа Гітлера. У 1995 годзе, у той час яшчэ легітымны прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ў інтэрв’ю нямецкаму выданню Handelsblatt казаў, што «Гісторыя Германіі – гэта злепак гісторыі ў нейкай ступені Беларусі на пэўных этапах. У свой час Германія была паднятая з руін дзякуючы вельмі жорсткай улады. <…> І не ўсё толькі было дрэннае звязана ў Германіі з вядомым Адольфам Гітлерам. <…> Бо нямецкі парадак фармаваўся стагоддзямі, і пры Гітлеры гэта фарміраванне дасягнула найвышэйшай кропкі. Гэта тое, што адпавядае нашаму разуменню прэзідэнцкай рэспублікі і ролі ў ёй прэзідэнта». Гэтыя словы выклікалі міжнародны рэзананс, аднак ніякіх юрыдычных наступстваў для яго тады не было.

На гэтым фоне справа бабруйскага прадпрымальніка выглядае прыкладам таго, як падобныя выказванні могуць мець зусім розныя наступствы ў залежнасці ад таго, хто іх робіць.

Фотаздымак з Інстаграма Вячаслава Міхалапа

The post Бабруйчаніна асудзілі за захапленне нацыянал-сацыялізмам appeared first on Магілёў.media.

У Клімавічах у райсуд накіраваная крымінальная справа супраць 20-гадовага жыхара Магілёва, якога абвінавачваюць у нанясенні цяжкіх цялесных пашкоджанняў выпадковаму мінаку з хуліганскіх матываў. Інцыдэнт адбыўся ў навагоднюю ноч у цэнтры горада, піша Дзяржкамітэт судовых экспертыз.

Паводле матэрыялаў следства, 48-гадовы жыхар Клімавічаў разам з сям’ёй знаходзіўся ў цэнтры горада, калі да іх раптоўна падбег незнаёмы малады чалавек. Ён паводзіў сябе агрэсіўна і, паводле сведчанняў, заявіў, што «шукае прыгод» і хоча «дакапацца» да прысутных.

Калі мужчына паспрабаваў абараніць сябе і жанчын, якія былі разам з ім, паміж ім і нападнікам узнікла бойка. У нейкі момант малады чалавек дастаў нож і некалькі разоў ударыў ім пацярпелага ў галаву і тулава.

Жанчыны, якія знаходзіліся побач, змаглі збіць нападніка з ног і выклікалі міліцыю і хуткую дапамогу. Падазраванага затрымалі на месцы. Пацярпелага з цяжкімі траўмамі даставілі ў бальніцу.

Судова-медыцынская экспертыза зафіксавала на целе мужчыны адзінаццаць колата-рэзаных ран. Сярод іх – пранізная рана шчакі і пранікальнае раненне жывата з пашкоджаннем унутраных органаў. Паводле экспертаў, гэтыя пашкоджанні адносяцца да цяжкіх, бо ўяўлялі небяспеку для жыцця.

Была праведзена і судова-псіхіятрычная экспертыза нападніка. Яна паказала, што на момант здарэння ён знаходзіўся ў стане псіхічнага расстройства, выкліканага ўжываннем алкаголю. Аднак эксперты прыйшлі да высновы, што ён мог усведамляць характар сваіх дзеянняў і кіраваць імі. Цяпер абвінавачанаму пагражае да 15 гадоў зняволення.

Фотаздымак: sudexpert.gov.by

The post Магілёвец у Клімавічах парэзаў выпадковага мінака ў пошуку прыгод appeared first on Магілёў.media.