На 180% вырасла колькасць пажараў у Быхаўскім раёне за студзень – сакавік 2026 года ў параўнанні з адпаведным мінулагоднім перыядам.
За гэты перыяд там адбылося 28 пажараў. І калі летась за першыя тры месяцы года ад агню не загінуў ніхто, то сёлета ўжо чатыры чалавекі. Прычым двое з іх – самотныя пажылыя людзі.
У Быхаўскі райвыканкаме лічаць, што галоўнай прычынай пажараў з’яўляецца злоўжыванне спіртным.
Мясцовая ўлада намагаецца ўзмацніць працу пра прафілактыцы і прадухіленні выпадкаў непадкантрольнага ўзгарання. Пры гэтым прыехаўшы ў Быхаў першы намеснік пракурора Магілёўскай вобласці Андрэй Клышэвіч запатрабаваў прыцягваць да адміністрацыйнай адказнасці тых, хто курыць у сябе дома, у тым ліку перад сном, і тым самым, па меркаванні магілёўскага госця, парушае правілы пажарнай бяспекі.
У сваім адзіным парыве паўдзельнічаць у суботніку ў Быхаве дайшлі да таго, што пачалі складаць песні пра ўборку вуліц.
Паказальна, што жаданне практыкавацца ў песеннай творчасці часцей за ўсё ўзнікае ў месцах, дзе няма колькі-небудзь рэальных дасягненняў. Быхаў – якраз такі горад. Нагадваем, што нават відаўшы віды Лукашэнка, прадстаўляючы новага старшыню Быхаўскага райвыканкама Аляксандра Кісялёва заявіў, што Быхаў мае патрэбу ў навядзенні элементарнага парадку. Парадку з тых часоў больш не стала, затое песні пра гэты самы парадак складаюцца спраўна. Будзе чым адчытвацца перад начальствам, якое ў чарговы раз спытае за бардак. Тэксты быхаўскіх паэтаў-песеннікаў максімальна непатрабавальныя і ўкладваюцца ў схему “нескладушкі-неладушкі”:
Село и проспект,
Маленький город, пруд.
Где бы ни жили мы,
“Все вместе, вперед!” – маршрут.
Каждый мешок, как голос:
Я за чистоту!
За красивую страну, друзья…
Республиканский субботник!
Выходи все!
Адразу відаць, што такія песні часу адбіраюць няшмат, а карысці ад іх, між іншым, цэлы вагон.
Галоўны быхаўскі аўтобуснік Дзмітрый Шалабодаў падзякаваў рупліўцу беларушчыны Ігару Случаку за яго дзейнасць.
“Дзякуем за актыўную грамадзянскую пазіцыю і імкненне да захавання беларускай мовы і культуры”, – напісаў дырэктар Быхаўскага філіяла Аўтапарк №6 ААТ “Магілёўабаўтатранс” ў адказе Ігару Случаку наконт мовы, якая выкарыстоўваецца на аўтобусных білетах у Быхаве.
Што ж тычыцца сутнасці пытання, то Дзмітрый Шалабодаў адзначыў, што на гарадскіх аўтобусных маршрутах выкарыстоўваюцца квіткі на праезд на беларускай мове. “На шматразовых квітках інфармацыя размешчана на рускай мове. Колькасць шматразовых квіткоў, як мяркуецца, будзе рэалізована за 5-6 гадоў, у сувязі з гэтым заказваць новую білетную прадукцыю аўтапаркам не плануецца”, – гаворыцца ў адказе дырэктара.
Ігар Случак, размясціўшы копію дакумента ў сваім тэлеграм-канале, дадаў наконт білетаў на рускай мове: “Паспрабуем пазбавіцца ад іх раней”.
Быхаўская і касцюковіцкая раённыя газеты апублікавалі матэрыялы пра свае бальніцы з ідэнтычнымі загалоўкамі. Супадзенне? Наўрад ці. Працуюць па шаблоне.
Рэакцыя быхаўчан у TikTok аказалася настолькі бурнай, што аўтарам параднага тэксту давялося здымаць ролік у адказ, у якім быхаўчанак прымусілі хваліць бальніцу на камеру. Гэтым справа не скончылася
Гэта не супадзенне і не плагіят – гэта шаблон ў якім нават нічога не змяняюць.
Абласныя ідэолагі спусцілі раённым рэдакцыям адзіны фармат: падстаўце назву свайго раёна, пералічыце дасягненні і гатова. Не журналістыка, а запаўненне бланка. Прычым бланка з загадзя вядомым зместам: галоўны ўрач адрапартаваў, журналіст кіўнуў, чытач робіць высновы самастойна.
Што напісана ў касцюковіцкім «бланку»
Змест адпавядае жанру. Два апараты УГД. Папярэдні, паведамляецца між іншым, «праслужыў у бальніцы больш за 20 гадоў». Абсталяванне давялі да поўнага фізічнага зносу і цяпер называюць яго замену дасягненнем. У нармальна працуючай сістэме гэта норма, а не свята.
Велаэргометр для дыягностыкі сардэчных захворванняў куплены «дзякуючы спонсарскай дапамозе ПМК № 260» – будаўнічай арганізацыі. Дзве стаматалагічныя ўстаноўкі ў сельскія амбулаторыі – на грошы мясцовага аддзялення Белінвестбанка. Дзяржаўная ахова здароўя абапіраецца на дапамогу банка і будаўнікоў. І гэта лічыцца падставай для ўрачыстага артыкула.
Журналістка правяла ўласнае расследаванне: у чацвер у 16.30 заняла чаргу ў стаматалогіі – была шостай. З 17.00 пачала тэлефанаваць, каб запісацца па тэлефоне. За 20 хвілін патэлефанавала восем разоў – безвынікова: то занята, то не адказваюць. Да 17.40 у жывой чарзе яна была васямнаццатай. Талона не хапіла.
Малады чалавек, які прыехаў з Мінска, два дні запар не мог узяць талон да хірурга-стаматолага. З’ехаў ні з чым – выдаляць зубы ў сталіцы за ўласныя грошы. У той жа чарзе стаяла намесніца старшыні райвыканкама па сацыяльных пытаннях – асабіста, як звычайны жыхар.
Прычына простая: на ўвесь раён штодня выдаецца роўна 12 талонаў на тэлефонны запіс і жывую чаргу. Хірург-стаматолаг у дэкрэце, яго замяняе зубны фельчар. І гэтак далей.
Чатыры месяцы пазней
У лістападзе 2025 года тая ж газета сумленна піша, што трапіць да зубнога ў раёне – яшчэ той квэст. У сакавіку 2026 года яна ж распавядае пра «новы ўзровень камфорту». Дзве стаматалагічныя ўстаноўкі з’ехалі ў вёскі – гэта добра. Але ў раённым цэнтры па-ранейшаму 12 талонаў на ўвесь горад. Які ўжо там новы ўзровень. На старым бы ўтрымацца.
Трэба прызнаць, што і ў Касцюковічах, і ў Быхаве, як і ва ўсіх раённых цэнтрах Магілёўшчыны, праблемы з медыцынай ёсць. І яны не жартоўныя. Чаму б не распавядаць пра іх у нармальным, дзелавым тоне, які не выклікаў бы ў чытачоў ні смеху, ні жадання выказвацца нецэнзурна.
Аднак абласным ідэолагам напляваць на такія моманты або… Што больш верагодна – яны маюць вельмі смутнае ўяўленне пра журналістыку. Для іх гэта нешта кшталту “бітвы” за ўраджай або барацьбы з падзяжом жывёлы дэкрэтамі пра тое, каб жывёла не падала.
Валерыя Хурсана ціха адправілі на пенсію з філіяла «Быхаўскі» ААТ «Бабушкина крынка». Без лішніх пытанняў, без падвядзення вынікаў, без спробы ўспомніць, чым менавіта запомніліся яго месяцы на чале прадпрыемства.
А між тым гісторыя Валерыя Хурсана (на загалоўным фота) – гэта не пра кіраванне заводамі. Гэта пра тое, як адно прозвішча паслядоўна аказваецца побач з рознымі патокамі прадукцыі – спачатку віннай і кансервавай, потым – з малочнай.
Хурсан кіраваў філіялам нядоўга, каля 15 месяцаў: з снежня 2024 года да сакавіка 2026-га.
Нагадваем, што да прыходу на «Бабушкина крынка» Хурсан працаваў у сістэме ААТ «Магілёўаблхарчапрам» і быў першым намеснікам дырэктара ААТ «Кампанія “МогНат”» – структуры, якая займалася пладова-ягаднымі вінамі. А паралельна ў Быхаве разгортвалася іншая, ужо сямейная гісторыя.
Яго сын, Ігар Хурсан, працаваў намеснікам дырэктара па камерцыйных пытаннях на ААТ «Быхаўскі кансервава-агароднінасушыльны завод». І менавіта там, у фірменнай краме раптам з’яўлялася магілёўскае «вінішка» – без накладных. Супадзенне, канешне. Проста бацька – у віннай тэме, а сын – у месцы, дзе гэта віно як бы вельмі зручна рэалізуецца.
Але гэтым гісторыя не абмежавалася.
Быхаўскі кансервава-агароднінасушыльны завод у выніку скончыўся класічна: банкруцтва, ліквідацыя і крымінальная справа. Антыкрызісны кіраўнік Аляксандр Марозаў атрымаў 7,5 года пазбаўлення волі.
Ігар Хурсан у гэтай жа сістэме працаваў намеснікам дырэктара па камерцыі – то бок знаходзіўся ўнутры ўсёй гэтай «эфектыўнай гаспадарчай дзейнасці», якая прывяла да прысуду і закрыцця прадпрыемства. Але ў фінале сеў Марозаў. А Хурсан-малодшы – не.
Пасля гэтага яго бацька Валерый Хурсан атрымлівае ўжо малочнае прадпрыемства – філіял «Быхаўскі» ААТ «Бабушкина крынка». А яго сын, да таго часу ўжо гандлюе малочнай прадукцыяй у Расіі. Сямейная спецыялізацыя проста мяняе асартымент: было віно і кансервы – стала малако.
Ніякіх высноў з гэтай гісторыі публічна зроблена не было. Ні наконт дзіўных перасячэнняў бізнесу і пасад, ні наконт таго, як адно і тое ж прозвішча стабільна аказваецца побач з патокамі прадукцыі – спачатку віннай, потым малочнай.
І вось Хурсан сыходзіць на пенсію. З падзякамі.
Хоць уся гэта гісторыя больш падобная не на кар’еру «моцнага гаспадарніка», а на акуратна выбудаваную сямейную схему, дзе дзяржаўныя прадпрыемствы аказваюцца зручнай інфраструктурай для мутных спраў.
Прыкметна, што лепш за ўсё яны рэалізуюцца ў Быхаўскім раёне – самым карумпаваным рэгіёне вобласці, з якім не можа справіцца нават грозны Лукашэнка, які не даруе сямейных бізнесаў нікому, акрамя самога сябе.
У Быхаве 19 сакавіка адбыліся два пажары з розніцай менш чым у паўгадзіны. У адным выпадку гарэла кватэра ў шматпавярховіку на вуліцы Грышына, у другім – сена на тэрыторыі прыватнага домаўладання на вуліцы Мартынава.
Аб пажары ў шматкватэрным жылым доме на вуліцы Грышына ратавальнікам у 17:24 паведамілі суседзі. Калі падраздзяленні МНС прыехалі на месца, першы паверх быў запоўнены дымам. Да прыбыцця ратавальнікаў жыхары дома паспелі вывесці з гаручай кватэры 78-гадовага гаспадара. Ён не пацярпеў.
У выніку пажару ў пакоі пашкоджана маёмасць, сцены і столь закураны. Супрацоўнікі МНС ліквідавалі ўзгаранне. З кватэр другога паверха эвакуіравалі чатырох чалавек, у тым ліку двух дзяцей. Прычына пажару ўстанаўліваецца.
Яшчэ адзін пажар у Быхаве адбыўся ў 17:51 на вуліцы Мартынава. На тэрыторыі прыватнага домаўладання загарэлася складзіраванае сена. Гаспадар у момант прыбыцця ратавальнікаў знаходзіўся на вуліцы, пацярпелых няма, але агонь знішчыў 27 тон сена.
Пажар пачаўся пасля таго, як на суседнім участку пенсіянерка спальвала смецце. Агонь выйшаў з-пад кантролю і хутка перакінуўся на суседнюю тэрыторыю.
Пакуль у Польшчы будуюць умацаванні на мяжы з Беларуссю, у Быхаве, мяркуючы па ўсім, заняты куды больш важнай справай – уважліва падлічваюць, колькі грошай палякі трацяць на тое, каб трымацца далей ад рэжыму Аляксандра Лукашэнкі.
Мясцовая раённая газета, здаецца, вырашыла выступіць у ролі бухгалтэрыі Варшавы: пералічыць усе равы, бункеры і кіламетры калючага дроту і з шчырым абурэннем паведаміць чытачам, што на ўсё гэта сыходзяць мільярды.
Карціна, якую малюе раёнка, простая і кранальная: палякі нібыта «закапваюць грошы ў зямлю», будуючы ўмацаванні на мяжы. Праўда, у гэтай арыфметыцы чамусьці забываюць адну маленькую дэталь. Канцэпцыя «Еўропы без межаў» ніколі не распаўсюджвалася на краіны, якія дапамагаюць Расіі весці вайну супраць Украіны. А Беларусь сёння, на жаль, менавіта такая краіна-саагрэсар, і чакаць ад рэжыму Лукашэнкі можна чаго заўгодна.
Таму нядзіўна, што Польшча аддае перавагу ўмацаванню мяжы. Дзіўна хутчэй іншае – здзіўленне быхаўскіх прапагандыстаў. З такім жа поспехам можна здзіўляцца, чаму суседзі зачыняюць дзверы, калі ў доме насупраць пасялілася кампанія людзей з сумніўнай рэпутацыяй.
Асабліва камічна ўсё гэта гучыць з Быхава. Раён, які даўно лічыцца адным з самых карумпаваных у Магілёўскай вобласці, раптам перажывае за тое, як менавіта Польшча распараджаецца сваімі грашыма.
Можна падумаць, што калі б польскія мільярды выпадкова апынуліся тут, яны імгненна ператварыліся б у адрэстаўраваны Быхаўскі замак, а не былі б, як заўсёды, скрадзены.
Таму Польшча і будуе свой «Усходні шчыт». Магчыма, гэта дорага. Магчыма, месцамі нават выглядае як вяртанне да сярэднявечча. Але ў Варшаве, прынамсі, аддаюць перавагу траціць грошы на бяспеку, а не на артыкулы пра тое, як няправільна іншыя распараджаюцца сваімі мільярдамі.
А калі ўжо казаць пра тое, ад чаго сапраўды варта было б адгарадзіцца, то для Быхаўскага раёна калючага дроту было б відавочна недастаткова. Тут больш падышла б кітайская сцяна. Каб не бачыць таго, як раённая прэса лічыць чужыя грошы, ігнаруючы ўласную ўбогую рэальнасць.
“Дзікае паляванне” ў Быхаве – як першы кіраўнік лукашэнкаўскай вертыкалі Быхава і яго сябры спрабавалі схаваць няшчасны выпадак на паляванні.
Сваяк урача, які працаваў на пачатку лукашэнкаўскай эпохі ў Быхаве, пераехаў у Літву і расказаў mogilev.media пра тое, як пасля няшчаснага выпадку на паляванні быў паралізаваны да канца сваіх дзён Міхаіл Красніцкі – вядомы партыйны чыноўнік мясцовага ўзроўню.
Удзельнікі цёмнай гісторыі
Злашчаснае паляванне адбывалася ў першыя гады прэзідэнцтва Аляксандра Лукашэнкі, калі ключавыя пасады ў краіне сталі займаць выпускнікі БДСГА – ВНУ, якая раней лічылася адной з найменш прэстыжных у Магілёўскай вобласці.
Кар’ера калгасніка-выдвіжэнца была імклівай, а крах – сакрушальным. Ён паціснуў руку Лукашэнку, верталёт якога прызямляўся на быхаўскім стадыёне, пасяліўся ў шыкоўным асабняку, які будаваў для сябе іншы кіраўнік, а неўзабаве быў арыштаваны.
Пра што мог расказаць Гунёў? У тым ліку – пра паляванне, на якім атрымаў зарад дробі ў спіну былы першы сакратар Быхаўскага райкама партыі Міхаіл Красніцкі. А ў ім удзельнічала не толькі быхаўская эліта.
Прынамсі, дакладна вядома пра ўдзел у паляванні яшчэ аднаго прадстаўніка студэнцкага братэрства сельгасакадэміі Аляксея Сцяпанавіча Камая. Ён таксама, з 1973 па 1974 год, быў першым сакратаром Быхаўскага райкама кампартыі і нават кандыдатам у члены ЦК КПСС.
Аляксей Камай
Увогуле, у скандальнай гісторыі былі замешаныя такія ўплывовыя асобы, што схаваць канцы ў ваду асаблівай складанасці не склала.
Урачэбны дыягназ – ніякага палявання
Калі гора-паляўнічыя даставілі Міхаіла Красніцкага ў быхаўскую ЦРБ, яны паспрабавалі “ўключыць дурня”. Маўляў, мужчыне нечакана стала дрэнна. Аднак пасля агляду ўрач заявіла, што ў пазваночніку пацярпелага выяўлена дроб.
Яна ўжо збіралася паведаміць пра здарэнне ў міліцыю, але ёй загадалі маўчаць. Неўзабаве ўрача перавялі ў іншую медыцынскую ўстанову – далей ад Быхава.
І хоць тады ў горадзе ўсе ведалі пра тое, што адбылося, афіцыйна ўсё было шыта-крыта. Красніцкага, нібыта, проста паралізавала.
Аляксей Камай яшчэ нейкі час дэпутацтваваў у “парламенце” ад імя быхаўскіх выбаршчыкаў, перад пенсіяй атрымаў цёплае месца начальніка рэспубліканскай інспекцыі катланагляду, а мімаходам, у 1999 годзе, стаў ганаровым грамадзянінам Быхаўскага раёна.
Кажуць, што вінаватыя ў раненні Міхаіла Красніцкага да канца яго дзён складваліся на тое, каб забяспечыць інваліду максімальны камфорт.
Зусім іншыя справы
Сёння даўняе здарэнне можа здацца дзіцячым лепетам у параўнанні са злачынствамі, здзейсненымі Лукашэнкам і яго паплечнікамі за трыццаць гадоў беларускага шабаша.
Аднак яно наглядна паказвае, на якіх трох кітах трымаецца ўлада яшчэ аднаго выпускніка БДСГА. Імёны ім – КПСС, крымінал і калгас.
Усё тое, чаго спрабуюць пазбягаць у нармальных краінах, у Беларусі паспяхова выкарыстоўваецца і культывуецца рэжымам.
Дзякуючы гэтаму злачынцы, якія павінны даўно адседзець, выйсці і на гарматны стрэл не падпускацца да ўлады, з пашанай сыходзяць на павышаную пенсію, паспяваючы перадаць эстафету карупцыі дзецям і ўнукам.
Бо калі б “быхаўскаму паляванню” быў дадзены афіцыйны ход, кар’ера яго ўдзельнікаў, цалкам заслужана, не была б такой бліскучай, а Беларусь сёння жыла б па-іншаму. Але гэта, як кажуць, зусім іншая гісторыя.
У Быхаве не даюць зіме спакойна скончыцца – ужо пачаўся ямачны рамонт.
Асноўную масу навін з Быхава, якія распаўсюджвае мясцовая газета, складаюць паяданне бліноў і ўкладка асфальту.
Вось і цяпер паведамляецца пра тое, што камунальнікі раённага цэнтра, вядомага разумнымі начальнікамі і дрэннымі дарогамі, не даюць зіме спакойна скончыцца – у горадзе ўжо стартаваў ямачны рамонт.
Не абыходзіцца без хітрасцяў, або, як іх называюць быхаўскія журналісты, “фішак”. Спецыялісты выкарыстоўваюць спецыяльную халодную асфальтабетонную сумесь, якую можна ўкладваць нават у мароз і пры ападках.
Пры гэтым не трэба чакаць застывання – транспарт можа ехаць па абноўленым участку адразу пасля ўкладкі.
Падобна, што векавая мара беларускіх камунальнікаў у Быхаве стала рэальнасцю: асфальт можна ўкладваць у дождж.
Аднак, галоўнай “фішкай” Быхава застаецца тое, што там да гэтага часу не могуць знайсці дырэктара УКП “Быхаўскі жылкамгас”, затрыманага ў сакавіку мінулага года. Ён таксама лічыўся вялікім аматарам асфальтавання вуліц.
Суд Быхаўскага раёна спагнаў кампенсацыю маральнай шкоды на карысць удавы і дачкі загінулага кіроўцы сельгаспрадпрыемства.
Нясчасны выпадак здарыўся раніцай 23 сакавіка 2025 года, калі кіроўца прыбыў на машынны двор прадпрыемства і прыступіў да агляду аўтамабіля перад выездам. Ён падняў кабіну машыны і, знаходзячыся звонку аўтамабіля, запусціў рухавік, не пераканаўшыся, што рычаг пераключэння перадач знаходзіцца ў нейтральным палажэнні. У выніку аўтамабіль пачаў рухацца.
Спрабуючы спыніць машыну, кіроўца страціў раўнавагу і ўпаў на зямлю, пасля чаго аўтамабіль пераехаў яго коламі. Ад атрыманых траўмаў мужчына памёр на месцы здарэння.
Па факце няшчаснага выпадку праводзілася праверка, па выніках якой ва ўзбуджэнні крымінальнай справы адмоўлена, паколькі смяротнае траўміраванне адбылося з прычыны парушэння загінулым правіл тэхнікі бяспекі, а і ў дзеяннях службовых асоб прадпрыемства адсутнічалі прыкметы злачынства.
Тым не менш ўдава кіроўцы пайшла ў суд з патрабаваннем аб маральнай кампенсацыі. Яна даказала, што смерць мужа стала для яе цяжкай стратай, выклікала глыбокія маральныя пакуты і пацягнула істотныя змены ў яе жыцці, а таксама пазбавіла іх малалетнюю дачку, 2022 года нараджэння, бацькоўскага клопату і падтрымкі. У сувязі з гэтым яна прасіла спагнаць кампенсацыю маральнай шкоды з сельскагаспадарчага прадпрыемства як уладальніка аўтамабіля.
Прадстаўнікі адказчыка пярэчылі супраць задавальнення пазову, спасылаючыся на тое, што няшчасны выпадак адбыўся па прычыне грубай неасцярожнасці самога загінулага. Аднак Быхаўскі райсуд палічыў, што падставы для задавальнення патрабаванняў жанчыны ёсць.
У выніку было пастаноўлена спагнаць з адказчыка на карысць жонкі загінулага кампенсацыю маральнай шкоды ў памеры 30 тыс. рублёў, а на карысць яго малалетняй дачкі – 20 тыс. рублёў.
Адказчык не пагадзіўся з такім вердыктам суда і абскардзіў яго. Аднак Магілёўскі аблсуд пакінуў рашэнне без змены, і яно ўступіла ў законную сілу.
