Галоўнай пераправе праз Днепр у Магілёве прысвоілі новую афіцыйную назву – «мост Героя Савецкага Саюза М.М. Яшына». Рашэнне прыняла гарадская камісія па тапаніміцы, пра што паведаміў афіцыйны канал магілёўскага гарвыканкама. Але ёсць нюансы.
Паводле слоў чыноўнікаў, большасць удзельнікаў абмеркавання падтрымала такі варыянт. Аднак актывісты і даследчыкі гарадской гісторыі звяртаюць увагу: новая назва супярэчыць адразу некалькім патрабаванням заканадаўства, якое рэгулюе найменні элементаў вулічна-дарожнай сеткі.
Тры парушэнні ў адным тапоніме
Правілы наймення былі зацверджаны пастановай Дзяржаўнага камітэта па маёмасці яшчэ ў 2008 годзе. Фармулёўка, выбраная для магілёўскага моста, парушае адразу некалькі пунктаў гэтага дакумента:
- Занадта доўгая назва. Норматыў забараняе даваць аб’ектам складаныя шматслоўныя назвы, якія цяжка ўспрымаюцца. Канструкцыя з сямі слоў больш нагадвае памятны надпіс, чым гарадскі тапонім.
- Архаічная ўстаўка «імя». Правілы не дапускаюць выкарыстанне слоў «імя» або «ім.» у афіцыйных назвах. Тапонім павінен складацца толькі з тыпу аб’екта і яго ўласнай назвы.
- Выкарыстанне ініцыялаў. У назвах забаронены ініцыялы. Трэба ўказваць або поўнае імя і прозвішча, або толькі прозвішча гістарычнай асобы.
Такія абмежаванні тлумачацца проста: большасць гараджан не ведае расшыфроўку ініцыялаў, а ў беларускай і рускай мовах адно і тое ж імя можа пачынацца з розных літар. У выніку ініцыялы ў тапонімах толькі заблытваюць.
Гістарычная прывязка таксама спрэчная
Ёсць і іншая праблема – геаграфічная. Старшы лейтэнант Мікалай Яшын сапраўды загінуў пры вызваленні Магілёва летам 1944 года. Аднак яго разведвальны ўзвод фарсіраваў Днепр не каля цэнтральнага моста.
Баі адбываліся значна вышэй па цячэнні – у раёне чыгуначнага моста і вёскі Паловінны Лог. Цэнтральная пераправа да гэтых падзей дачынення не мела.
Памылка, замацаваная яшчэ ў СССР
Сувязь імя Яшына з цэнтральным мостам з’явілася толькі ў 1964 годзе. Тады на новым бетонным мосце, які злучаў цэнтр горада з Задняпроўем, усталявалі мемарыяльную дошку.
Месца выбралі проста таму, што гэта была самая прыкметная пераправа горада. З часам мемарыяльная дошка замацавала памылковую асацыяцыю паміж подзвігам разведчыка і цэнтральным мостам.
Сёння гэтая гістарычная блытаніна атрымала ўжо афіцыйнае тапанімічнае афармленне.
Пры гэтым сама пераправа ў гэтым месцы існуе з XIX стагоддзя – першы мост тут з’явіўся яшчэ ў 1860 годзе. Але замест гістарычна звязанай назвы горад атрымаў доўгі тапонім у стылі познесавецкай эпохі, які адначасова ігнаруе і геаграфію падзей, і патрабаванні заканадаўства.
Фота тэлеграм-канала «Магілёў – мой горад!».