Category: Экалогія

Вось дык візіт: у асіповіцкую вёску Слабада зайшоў зубр

Навіна ад

Жыхары вёскі Слабада Асіповіцкага раёна заўважылі зубра, які некалькі дзён знаходзіўся побач з населеным пунктам, а потым зайшоў у вёску.

Зубр зайшоў у вёску Слабада Асіповіцкага раёна і павёў сябе па-гаспадарску

Па словах мясцовай жыхаркі, спачатку жывёлу бачылі на полі і на дарозе Свіслач – Ялізава. 

Увечары зубр прыйшоў у Слабаду. Ён паводзіў сябе спакойна, рухаўся павольна, да прынесенай людзьмі ежы не дакранаўся.

Зубра прыцягвалі вулічныя ліхтары: ён доўга стаяў пад імі і пераходзіў ад аднаго да другога. 

У нейкі момант жывёла перагародзіла ўезд у двор, і гаспадару дома давялося шукаць абыходны шлях.

Пазней зубр прылёг, а каля другой гадзіны ночы пайшоў у бок Ялізава.

Фота: раённай газеты.

Ваду з Палыкавіцкай крыніцы піць нельга

Навіна ад

Эпідэміёлагі забаранілі піць ваду з Палыкавіцкай крыніцы, што каля Магілёва.

“Пробы вады з крыніцы і купелі ў вёсцы Палыкавічы адпавядае гігіенічным нарматывам па мікрабіялагічных і не адпавядае па санітарна-хімічных паказчыках (па ўтрыманні нітратаў). У сувязі, з чым выкарыстанне дадзенай крыніцы водазабеспячэння ў пітных мэтах не дапускаецца” – гаворыцца ў паведамленні Магілёўскага занальнага цэнтра гігіены і эпідэміялогіі. Пробы вады былі адабраныя 6 студзеня 2026 года.

Тым не менш купацца ў Палыкавіцкай крыніцы можна, галоўнае, каб не нахлябацца вады. Бо, паводле медыкаў, нітраты ў пітной вадзе ўяўляюць сур’ёзную пагрозу для здароўя. Нават кіпячэнне не зніжае іх утрыманне, а толькі павялічвае іх канцэнтрацыю за кошт выпарэння вадкасці.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Бусел жыве ў Буйнічах і ўцякае ад ратавальнікаў

Навіна ад

У Буйнічах, на даху крамы «Еўраопт», ужо некалькі тыдняў жыве бусел, які грэецца каля дымавой трубы. У рукі ратавальнікаў ён не даецца.

Птушка чамусьці не адляцела ў цёплыя краі, і маразы засталі бусла знянацку. Супрацоўнікі крамы падкормліваюць бусла, але людзям ён асабліва не давярае. Ратавальнікі і проста добраахвотнікі спрабавалі зняць бусла, каб арганізаваць яму паўнавартасную зімоўку. Аднак ён кожны раз узлятае і вяртаецца толькі тады, калі паблізу нікога няма.

Мяркуючы па выглядзе, птушка здаровая, але моцныя маразы могуць загубіць бусла.

Фота «Магілёў Онлайн».

У Бабруйскім раёне ў капкан для куніцы трапіла рысь

Навіна ад

У Бабруйскім раёне ў вяровачны капкан, усталяваны для адлову куніцы, трапіла рысь. Зверу спатрэбілася лячэнне.

Здарэнне адбылося ў раёне вёскі Мальева на паўднёвым усходзе раёна, піша komkur.info. пра гэта паведаміў начальнік Бабруйскай гаррайінспекцыі прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Анатоль Грыб. Паводле яго, у пастцы апынулася маладая самка рысі узростам каля васьмі месяцаў.

Паляўнічы, які выявіў звера, апавясціў Бабруйскую міжраённую інспекцыю аховы расліннага і жывёльнага свету, як таго патрабуюць правілы палявання. На месца выехалі інспектары і спецыялісты па дзікай фаўне. У іх прысутнасці рысь вызвалілі з капкана, змясцілі ў клетку і даставілі ў ветэрынарную клініку.

Пры аглядзе ў звера выявілі пералом правай пярэдняй лапы. Гэта была траўма, атрыманая ў выніку траплення ў пастку. 29 снежня рысёнку вагой блізу 10 кілаграмаў правялі аперацыю. Па словах ветэрынара Рыгора Белягова, хірургічнае ўмяшанне прайшло паспяхова, у бліжэйшыя дні жывёла будзе знаходзіцца пад наглядам.

Пасля завяршэння ветэрынарнага кантролю, рысь плануюць перадаць у заапарк гарадскога пасёлка Акцябрскі Гомельскай вобласці. Вяртанне звера ў натуральнае асяроддзе спецыялісты лічаць небяспечным, бо ён мог страціць страх перад чалавекам.

Разглядаўся і варыянт размяшчэння ў Магілёўскім заасадзе, аднак там адмовіліся прыняць дзікага драпежніка.

Рысь у Беларусі мае асаблівы прыродаахоўны статус і адначасова лічыцца паляўнічым відам і відам, занесеным у Чырвоную кнігу. Забарона на паляванне на рысь дзейнічала ў краіне на працягу 40 гадоў і была часткова знятая толькі ў адыходзячым годзе – ў асобных раёнах Віцебскай і Гомельскай абласцей. У Бабруйскім раёне паляванне на гэтага драпежніка па-ранейшаму забароненае.

Гэта не першы падобны выпадак у раёне. Летась рысь таксама трапляла ў пастку, аднак тады звер не атрымаў траўм і быў выпушчаны назад у лес.

Фотаздымак: komkur.info

На Шклоўшчыне з’явіліся два новыя помнікі прыроды

Навіна ад

“Крыніца Гарадзішча” і “Крыніца Слабодка” абвешчаны новымі помнікамі прыроды ў Шклоўскім раёне.

Пра абвяшчэнне гэтых мясцін прыроднымі помнікамі мясцовага значэння вырашана на пасяджэнні Шклоўскага райвыканкама. 

Паводле Orsha.eu, за першы адказвае ААТ “Новагарадзішчанскае”, а за другі – “АСБ-Агра Гарадзец”. Тэрыторыя гэтых помнікаў цяпер ахоўваецца. Там нельга не толькі секчы дрэвы, але нават пашкодзіць куст, нельга размяшчаць адыходы, скідаць сцёкавыя вады, засмечваць і забруджваць гэтыя месцы. І вядома ж, там нельга паркаваць машыны, а тым больш мыць іх.

“Крыніцу Гарадзішча” некаторыя мясцовыя жыхары лічаць гаючай, асабліва для тых, у каго праблемы са зрокам. Ёсць нават легенда, што ў тым месцы пад зямлю пайшоў храм. Таму нядаўна там з’явіўся новы драўляны зруб, быў уладкаваны падыход, а побач паставілі крыж.

У “Крыніцы Слабодка” няма такога бэкграўнду, але яна таксама выглядае нядрэнна: над ёй паставілі бетонны каптаж з вывадам вады праз дзве трубы, ёсць сховішча-інсталяцыя ў выглядзе ветрака.

Фотаздымак: Orsha.eu

Навучэнцаў і работнікаў бабруйскага каледжа прымушаюць збіраць металалом

Навіна ад

У Бабруйскім гандлёва-эканамічным каледжы прыдумалі конкурс, які насамрэч ёсць зборам металалома і ўдзел у ім абавязковы.

Згодна з ўмовамі “конкурсу”, якія апублікаваў Mayday, ён праходзіць з 15 па 30 снежня 2025 года і тычыцца як навучэнцаў, так і работнікаў гэтай навучальнай установы. Праводзіцца ён пад эгідай праўладнай маладзёжнай арганізацыі БРСМ і такога ж праўладнага навучэнскага прафсаюза. 

Узважваць металалом будзе камендант. Пры неабходнасці сабранае могуць дапамагчы прывезці. Цікава, што удзельнікі “конкурсу” абавязанныя яшчэ ачысціць метал ад бруду, пластыка і неметалічных элементаў.

Пераможцам арганізатары абяцаюць: у камандным заліку (пры ўмове сабраных па 10 кг на кожнага ўдзельніка) за першае месца – экскурсійная паездка па РБ; за другое – гульня ў боўлінг; трэцяе – салодкія прызы. У індывідуальным заліку тры першыя месцы атрымаюць граматы і дробныя прызы накшталт флэшак.

Мэтай правядзення сбору металалома абвешчана фармаванне ў навучэнцаў экалагічнай культуры, беражлівага стаўлення да рэсурсаў, разумення прынцыпаў прыродакарыстання і раздзельнага збору адыходаў.

Падаецца, што ў пагоні за адраджэннем савецкіх практык арганізатары гэтага “конкурсу” ўвогуле забыліся аб рэчаіснасці, у якой жывуць. Калі падчас СССР метал сапраўды валяўся пад нагамі з-за паўсюднай безгаспадарчасці і мізэрных коштаў на яго, то цяпер сітуацыя абсалютна іншая. У цяперашнія часы, калі металалом каштуе адносна дорага і многія людзі нават жывуць з яго збору і здачы, знайсці яго проста на вуліцы ці нават на нейкай звалцы амаль немагчыма. Больш таго, пастаяннымі сталі і крадзяжы металічных прадметаў, напрыклад, з могілак ці прыватных уладанняў. Таму не выключана, што вынікам такой абавязалаўкі будзе не фармаванне экалагічнай культуры і беражлівага стаўлення да рэсурсаў, а з’яўленне ў міліцэйскіх зводках паведамленняў аб крадзяжы металу навучэнцамі гандлёва-эканамічнага каледжа.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Кішачнай палачкі стала зашмат у магілёўскіх вадаёмах

Навіна ад

У шэрагу вадаёмаў у Магілёве і наваколлях эпідэміёлагі выявілі перавышэнне дапушчальнага ўзроўню кішачнай палачкі і забаранілі купанне.

Як паведамляе Магілёўскі занальны цэнтр гігіены і эпідэміялогіі, забаронена купацца і займацца воднымі відамі спорту ў зоне рэкрэацыі гарадскога пляжу ракі Днепр, на Дняпры ў раёне вуліцы Фаціна, у Пячэрскім вадасховішчы, на Дняпры ў вёсцы Палыкавічы, у вадаёме вёскі Вільчыцы.

Акрамя таго, абмежавана купанне дзяцей у зоне рэкрэацыі на ўчастку прыбярэжнай зоны сажалкі Брады ў Магілёве, на возеры Гусіным у вёсцы Кадзіна Магілёўскага раёна.

Пробы вады з гэтых вадаёмаў не адпавядаюць гігіенічным нарматывам па мікрабіялагічных паказчыках: у адной з проб вады, адабранай у дадзенай зоне рэкрэацыі, індыкатарны паказчык кішачнай палачкі Е.соli перавышае дапушчальны гігіенічны нарматыў.

Фотаздымак з адкрытых крыніц

Мядзведзь за ліцэнзію – зубрам падрыхтавацца?

Навіна ад

Пасля дзесяцігоддзяў намаганняў па захаванні мядзведзя ў Беларусі, від, які толькі нядаўна пачаў аднаўляцца, стаў мішэнню камерцыйных аўкцыёнаў. Пад выглядам “рэгулявання колькасці” дзяржава прадае права на адстрэл жывёл, што знаходзяцца ў Чырвонай кнізе. І робіць гэта – у інтарэсах замежных паляўнічых і палітычнай кан’юнктуры.

Буры мядзведзь на працягу многіх гадоў меў I катэгорыю аховы – як від, што знаходзіцца на мяжы знікнення. Яго колькасць у 1980-х гадах не перавышала 130 асобін у Беларусі. Толькі дзякуючы строгай ахове і доўгатэрміновай працы з захаваннем арэалу, папуляцыю ўдалося аднавіць да крыху больш як тысячы на пачатак 2025 года. Аднак нават сёння навукоўцы НАН Беларусі папярэджваюць: арэал застаецца фрагментарным, а паўднёвыя рэгіёны, уключаючы Палессе і Бярэзінскую пушчу, усё яшчэ пустыя. Таму поўнае выключэнне віду з Чырвонай кнігі – заўчаснае.

У Беларусі ўжо прайшлі першыя аўкцыёны на права здабычы… канкрэтнага мядзведзя. Не тыповага прадстаўніка віду, не асобіны, якая пагражае людзям, а жывой істоты з GPS-меткай. І ўсё гэта – пад воклічы «вядзём зважанае кіраванне папуляцыяй» і «развіваем паляўнічы турызм». Калі б мядзведзь умеў чытаць прэс-рэлізы, ён бы, мабыць, ужо ўцёк у Польшчу.

Я з маленства ведаю, што мядзведзь у нашых лясах – рэдкі госць. Калісьці іх засталося менш за паўтары сотні, і пра кожнага спецыялісты расказвалі амаль як пра легенду. Але цяпер, дзякуючы ахове, лічбы пайшлі ўгору: па стане на пачатак 2025 года ў Беларусі жыве 1066 мядзведзяў. Гэта сапраўды дасягненне, вынік дзесяцігоддзяў змагання за выжыванне віду, які яшчэ нядаўна лічыўся на мяжы знікнення.

І вось, замест таго каб ганарыцца прыродным адраджэннем і працягваць абарону, дзяржава вырашае адкрыць паляванне. Не для мясцовых, не ў межах неабходнага кантролю, а… праз аўкцыён для замежнікаў. Ці трэба казаць, што асноўныя прэтэндэнты – расійскія аматары страляць па ўсім, што рухаецца?

Мяркуецца, што будуць прададзены «ліцэнзіі» на 20 мядзведзяў у год. Маўляў, гэта мала, навукоўцы ўсё кантралююць, страляць будуць толькі там, дзе высокая шчыльнасць. Але, прабачце, ці не тыя самыя навукоўцы з НАН Беларусі яшчэ нядаўна казалі, што мядзведзь пакуль не засвоіў увесь патэнцыйны арэал, а на Палессі яго па-ранейшаму няма?

Я не супраць разумнага рэгулявання, калі жывёла выходзіць у вёску і становіцца пагрозай. Але дзе тут пагроза, калі лот №1 – самец у Віцебскай вобласці з каардынатамі, імем і прыкладным маршрутам? Мы што, пачалі прадаваць жывёл, як лоты ў інтэрнэт-краме?

Гэта ўжо не пра біялогію і не пра ахову прыроды. Гэта пра палітычную кан’юнктуру. Пакуль краіны ЕС закрываюць паляўнічы турызм, Беларусь адкрывае яго на поўную катушку – відаць, каб замясціць санкцыйныя дзіркі ў бюджэце. І хто ж гатовы выкласці дзясяткі тысяч еўра за «унікальны трафей»? Зразумела, не фермер з Клічава. А той, каму не хапае трофея для кабінета недзе ў Падмаскоўі.

Я не ведаю, колькі будзе каштаваць гэтая ліцэнзія, але дакладна ведаю, што кошт страты даверу да слова «ахова прыроды» нам усім давядзецца аплачваць доўга. І мядзведзь – не першы, і, баюся, не апошні, каго ператвораць у лот пад грыфам «асобая дзяржаўная значнасць». Быць можа, хутка пачнецца адстрэл яшчэ і зуброў? Нядаўна ж іх арэал пражывання пачалі пашыраць – цяпер яны з’явяцца пад Чэрыкавам.

Ці не пара ўжо спытаць сябе: мы ўсё яшчэ краіна, якая бароніць дзікую прыроду – ці краіна, якая прадае яе па частках у аўкцыённай зале?

Якуб Ясінскі

Фота з адкрытых крыніц

Пад Дрыбінам знайшлі хімічную бомбу – 500 тон “вечных хімікатаў”

Навіна ад

У Беларусі адшукалі пяць месцаў, дзе пад зямлёй спакойна ляжаць тоны небяспечных «вечных хімікатаў». І Генпракуратура, як кажуць у афіцыйных паведамленнях, «выказвае сур’ёзную занепакоенасць». Але для жыхароў Магілёўшчыны, асабліва Дрыбінскага раёна, гэта не проста фармальная навіна – гэта прамая пагроза, пра якую доўгія гады маўчалі.

Я часта бываю ў Дрыбінскім раёне – мая бабуля дагэтуль трымае там дом, і мне заўсёды здавалася, што там усё спакойна: чыстыя палі, мяккія лясы, маленькія вёсачкі, дзе жыццё ідзе сваім спакойным рытмам. Але апошні раз, калі мы з бабуляй ішлі па дарозе да рачулкі, яна раптам махнула рукой у бок закінутых схілаў: «Там калісьці нешта закапалі. Толькі нікому пра гэта не трэба было ведаць».

І вось цяпер выявілася: у Дрыбінскім раёне, сярод тых самых палёў і лясоў, з часоў СССР ляжыць хімічная бомба больш чым у 530 тон. Як паведамляе Генпракуратура, гэтыя пахаванні змяшчаюць так званыя PFAS – небяспечныя злучэнні, якія амаль не раскладаюцца ў прыродзе і могуць трапляць у ваду, глебу, а затым – у нашыя целы.

Тое, што гэта небяспечна, сумневаў няма. Навукоўцы называюць PFAS «вечнымі хімікатамі» не проста так – яны не знікаюць, а павольна атручваюць усё навокал. І самае страшнае, што людзі ў Дрыбінскім раёне жылі побач з гэтым без малейшага ведання аб небяспецы. Зразумела, што дзяржаўная рэакцыя ідзе па звыклым сцэнары: «занепакоенасць», «праверкі», «аналіз сітуацыі». Але што далей?

Яшчэ дзесяць гадоў таму практычна ніхто не згадваў пра гэтыя захаванні. Мясцовыя ўлады стараліся не ўздымаць тэму, бо навошта хваляваць людзей? А цяпер, калі праблема ўжо не схаваецца, нас чакае традыцыйнае беларускае кола: заявы замест рэальных дзеянняў, даследаванні замест утылізацыі, сумныя справаздачы замест сапраўднай працы.

Для Магілёўшчыны гэта не нейкая далёкая праблема – гэта пра нас, пра нашых дзяцей, пра нашу ваду і паветра. Кожны крынічны глыток, кожны садовы ўраджай можа быць заражаны тымі самымі PFAS, якія дзесяцігоддзямі «ціха» ляжалі ў зямлі.

Ці веру я, што сістэма раптам прачнецца і пачне вырашаць праблему? Сумняваюся. Але я дакладна ведаю, што маўчаць мы ўжо не можам. Дрыбінскія палі – гэта не месца для могілак хімікатаў. І калі дзяржава не хоча гэтага разумець, нам варта быць гучнейшымі, больш настойлівымі.

Ці не прыйшоў час перастаць замятаць смецце пад дыван і адкрыта сказаць: «Хопіць закопваць нашу будучыню пад зямлёй»?

Якуб Ясінскі

Фота: “Люстэрка”

Парушэнні на Дняпры ёсць, высноваў няма – дзяржаўная схема ў дзеянні

Навіна ад

Дняпро ў Магілёве працягвае задыхацца ад сцёкавых вод і смецця, але замест рэальных рашэнняў чыноўнікі абмяжоўваюцца «занепакоенасцю». Генпракуратура знаходзіць парушэнні, Мінпрыроды піша натацыі, а праблемы застаюцца — класічная схема беларускага падыходу да экалогіі.

Апошні раз калі я глядзеў на Дняпро, рэчка выглядала прыгожа, але бліжэйшы погляд адкрыў сумную праўду. Пластыкавыя бутэлькі, рэшткі пакетаў і трывожна-карычневыя плямы на вадзе. І я задумаўся: ці ведаюць у Мінпрыроды, што ў рэчкі таксама ёсць свае праблемы, якія не вырашыць адной «занепакоенасцю»?

Гэты эпізод вярнуўся да мяне на фоне паведамлення Мінпрыроды аб парушэннях, якія выявіла Генпракуратура. Аказалася, што адна з найбольш праблемных сітуацый датычыцца менавіта Дняпра ў Магілёве. Здавалася б, вось яно – дзяржава ўключылася ў праблемы экалогіі! Але чамусьці мяне не пакідае адчуванне, што гэтыя заявы нагадваюць фармальны адказ чыноўніка: гучыць пераканаўча, але ці будзе працяг?

Па дадзеных Генпракуратуры, у Магілёве сістэматычна парушаюцца нормы па скідзе сцёкавых вод у Дняпро. Гэта – ў краіне, дзе кожны год гучаць лозунгі пра чысціню і парадак. Але ад лозунгаў да дзеянняў, на жаль, шлях далёкі. Пакуль пракуратура паказвае пальцам на вінаватых, Мінпрыроды спяшаецца заявіць пра сваю «занепакоенасць». Але ці дастаткова гэтага?

Беларускія рэаліі паказваюць, што пытанні экалогіі часта становяцца другараднымі, калі на коне – эканамічныя інтарэсы. Дняпро, які для Магілёва з’яўляецца не толькі экалагічным, але і сімвалічным аб’ектам, па-ранейшаму церпіць ад прамысловых прадпрыемстваў. Калі ў Беларусі кажуць пра экалагічныя праблемы, то, як правіла, маюць на ўвазе не канкрэтныя меры, а прыгожыя прамовы пра бярозкі і буслоў. Але ці можа выжыць Дняпро, калі законы існуюць толькі на паперы, а парушэнні працягваюцца, нібыта нічога не адбываецца?

І вось, пакуль Мінпрыроды «выказвае сур’ёзную занепакоенасць», у рэальным жыцці мала што змяняецца. Парушэнні застаюцца, а адказнасць, як заўсёды, дзесьці губляецца паміж кабінетамі чыноўнікаў. Хочацца верыць, што Дняпро не толькі пачне гаварыць пракурорскім голасам, але і будзе пачуты. Іначай ад нашай экалогіі хутка застануцца толькі прыгожыя кадры на білбордах і тэлевізійных экранах. 

Якуб Ясінскі

Фота: БелТА