У рэпартажы з вёскі Саматэвічы карэспандэнты БелТА знайшлі «светлую журбу» і «аптымізм» там, дзе насамрэч – 1500 дамоў пад зямлёй, згарэлая царква і радыяцыйнае забруджанне на сарака працэнтах тэрыторыі Касцюковіцкага раёна.
Руіны Свята-Троіцкай царквы (на фота) у вёсцы Саматэвічы выглядаюць так, як і павінна выглядаць закінутая царква – ні даху, ні купалоў, ні дзвярэй. Толькі абгарэлыя цагляныя сцены і дрэвы, што прарастаюць скрозь тое, што калісьці было храмам.
Пабудаваная ў 1842 годзе, трыццаціметровая, разлічаная на трохтысячнае сяло царква сёння – руіны. У 2008 годзе ўнутры адбыўся пажар, які знішчыў тое, што не вынеслі марадзёры. Падлога знятая, метал вынесены, сцены ў сажы.
Карэспандэнты БелТА, нядаўна пабываўшы ў вёсцы, бачаць гэта і пішуць: «нямы сведка былой велічы і духоўнасці». А яшчэ – «гэтая журба светлая, бо жыццё не знікла, яно перацякло ў новае рэчышча».
Што хаваецца за «светлай журбой»
Саматэвічы – не проста «адселеная вёска». Гэта радзіма Аркадзя Куляшова, народнага паэта БССР, аўтара «Маёй Бесядзі» і “Сцяга брыгады”.
Гэта вёска, упершыню згаданая ў летапісах у 1585 годзе. Гэта месца, дзе да Чарнобыля жыло да трох тысяч чалавек, працавалі крамы, дзіцячы сад, бальніца, вузел сувязі, кавярня.
А цяпер усё выглядае так:
- 1500 дамоў у Саматэвічах закапаныя ў зямлю. На месцы вуліц – узгоркі;
- дом самога Куляшова згарэў яшчэ да «пахавання» вёскі, закапаны ў зямлю разам з усім астатнім;
- царкву Святой Тройцы аднаўляць ніхто не збіраецца;
- 40 працэнтаў тэрыторыі Касцюковіцкага раёна забруджана радыяцыяй, з абароту выведзена 30 тысяч гектараў сельгасугоддзяў;
- 40 вёсак раёна адселены і «выключаны з уліковых дадзеных» – гэта значыць юрыдычна не існуюць.
Гэта, паводле БелТА, называецца «жыццё перацякло ў новае рэчышча». Прасцей кажучы, у магілу.
Новыя Саматэвічы: «востраў развіцця» з кірмашом
Рэпартаж бадзёра распавядае пра аграгарадок Новыя Саматэвічы, куды перасялілі людзей: ёсць крама, ФАП, стаматалагічны кабінет, дзіцячы сад, школа з музеем Куляшова, воркаўт-пляцоўка і «клуб вольнага часу». Асаблівы гонар – «Ільінскі кірмаш», якому ў гэтым годзе дзесяць гадоў.
Гучыць гучна. Толькі кірмаш у Саматэвічах праводзілі з даўніх часоў. Потым ён перапыніўся з-за Чарнобыля і быў адноўлены толькі ў 2017 годзе.
І яшчэ адна дэталь, якую прапагандысты абыходзяць маўчаннем.
«Камфортны» аграгарадок пабудавалі ў 18 кіламетрах ад месца, дзе людзі нарадзіліся. Для гараджаніна 18 кіламетраў – дробязь. Для вясковага чалавека, у якога ў закінутай вёсцы магілы продкаў і школа, дзе ён вучыўся, гэта падарожжа праз усё жыццё.
Той факт, што ў Старыя Саматэвічы людзі да гэтага часу ездзяць пастаяць каля царквы, у агітацыйным тэксце пададзены як «аптымізм і сіла». Перакладзем на чалавечую мову: гэта туга. Людзі ездзяць да закапанага ў зямлю бацькоўскага дома.
Навошта патрэбна «светлая журба»
Прыём просты і працуе ён даўно. Калі называць катастрофу катастрофай, давядзецца тлумачыць, чаму за сорак гадоў ні адна вёска не рэабілітавана, чаму царква ў руінах, чаму ў радыяцыйнай зоне па-ранейшаму працуюць сельгаспрадпрыемствы кшталту КСУП «Саматэвічы Агра».
Калі называць гэта светлай журбой – ніякіх пытанняў. Усё добра, усё пазітыўна, дзеці патрыёты, кірмаш юбілейны, воркаўт-пляцоўка новая.
Гэта тая самая тэхніка, якая апрабавана лукашэнкаўскімі прапагандыстамі на ўсёй Магілёўшчыне.
Пра паміраючы калгас пішуць, якія ў механізатараў смачныя абеды. Пра платы, якія ламаюць у Краснаполлі, што «кожны выбіты пралёт гэта наша агульнае паражэнне». Пра адселеныя вёскі – што «журба светлая».
А яна не светлая. Яна чорная, цяжкая, са стронцыем у зямлі, дзе ўжо выраслі некалькі пакаленняў людзей. І ніякая воркаўт-пляцоўка, ніякі дзіцячы блогерскі клуб і ніякі «Ільінскі кірмаш» гэтую зямлю ўжо не вернуць.
Навошта хлусіць? Пустая вёска – гэта пустая вёска. Згарэлая царква – гэта згарэлая царква. Знішчаны дом Куляшова – гэта знесены бульдозерам дом Куляшова, а зусім не «нямы сведка духоўнасці».
Фота раённай газеты.