Магутны Божа

Замест «Магутнага Божа» – у Магілёве анансавалі бязлікі і безыменны фестываль духоўнай музыкі

У Магілёве пасля сямігадовага перапынку зноў анансавалі міжнароднае музычнае мерапрыемства з духоўнай тэматыкай. Але назвы «Магутны Божа», вядомай з 1993 года, на афішах больш няма. Змяніліся таксама склад удзельнікаў, геаграфія і сама канцэпцыя. Супадзенне гэта ці спроба пазбавіцца ад назвы, якая пасля 2020 года стала палітычна непажаданай?

З 25 па 29 лістапада ў Магілёве пройдзе фестываль класічнай і духоўнай музыкі з міжнародным удзелам. У праграме – канцэрты, творчыя сустрэчы, майстар-класы, духоўныя чытанні і арганная музыка.

На першы погляд, звычайная культурная падзея. Але ў Магілёва ўжо быў свой міжнародны фестываль духоўнай музыкі – «Магутны Божа». Ён існаваў з 1993 года, меў шырокую замежную вядомасць і лічыўся адной з культурных візітовак горада.

Што з ім здарылася?

Ад 14 краін да Беларусі і Расіі

Апошні пацверджаны фестываль «Магутны Божа» адбыўся 18–26 мая 2019 года. Гэта быў XXIII форум.

Паводле паведамлення Бранскай гарадской адміністрацыі, у ім удзельнічалі больш за паўтары тысячы чалавек з 14 краін, у тым ліку Польшчы, Літвы, Латвіі, Эстоніі, Аўстрыі, Італіі, Вялікабрытаніі, ЗША і іншых дзяржаў. Цэнтральнай падзеяй быў міжнародны конкурс харавых калектываў і вакальных ансамбляў.

У праграме новага фестывалю 2026 года прадстаўлены толькі беларускія і расійскія выканаўцы.

Сярод запрошаных – Дзяржаўны камерны хор Татарстана пад кіраўніцтвам Міляушы Таміндаравай, аркестр Цэнтра сучаснай музыкі Сафіі Губайдулінай з Казані, Салават Шафікаў, салісты Вялікага тэатра Беларусі, Магілёўская гарадская капэла.

Гэта вядомыя прафесійныя выканаўцы, аднак міжнародная геаграфія мерапрыемства прыкметна звузілася.

Змянілася і сама канцэпцыя. Калі раней галоўнай падзеяй быў конкурс духоўнай харавой музыкі, то цяпер акцэнт зроблены на класічных канцэртах, музычных майстар-класах і творчых сустрэчах. Міжнароднага харавога конкурсу ў апублікаванай праграме няма.

Абяцалі перанесці, але так і не вярнулі

У 2021 годзе ў Магілёве мусіў адбыцца XXIV фестываль «Магутны Божа». Аднак яго не правялі.

Тады начальніца ўпраўлення культуры Магілёўскага гарвыканкама Марына Клепчукова ў размове з журналістамі праваабарончай арганізацыі Forum 18 сцвярджала, што фестываль не скасаваны, а перанесены на наступны год з прычыны пандэміі.

Але ні ў 2022-м, ні ў наступныя гады пацверджання яго аднаўлення пад гістарычнай назвай знайсці не ўдалося.

І вось у лістападзе 2026 года Магілёўскі гарвыканкам анансуе новы фестываль класічнай і духоўнай музыкі. Без знакамітай назвы, без традыцыйнага конкурсу і з іншым складам удзельнікаў.

Афіцыйна пра тое, што новае мерапрыемства з’яўляецца пераемнікам «Магутнага Божа», не паведамляецца. Але тэматычнае падабенства і месца правядзення дазваляюць паставіць пытанне: ці не спрабуюць гарадскія ўлады аднавіць стары культурны праект, пазбавіўшы яго гістарычнай назвы?

Чым правініўся «Магутны Божа»?

Назва фестывалю паходзіць ад беларускага духоўнага гімна, створанага на словы Наталлі Арсенневай і музыку Мікалая Равенскага.

На працягу дзесяцігоддзяў гэты твор быў сімвалам хрысціянскага і нацыянальна-культурнага яднання. Ён гучаў у касцёлах, праваслаўных храмах, на грамадскіх урачыстасцях і падчас самога магілёўскага фестывалю.

Пасля падзей 2020 года сітуацыя змянілася.

Гімн «Магутны Божа» гучаў падчас мірных пратэстаў, стаўшы адным з сімвалаў грамадскага супраціву. Улады пачалі ўспрымаць яго як палітычна нелаяльны твор.

У ліпені 2021 года Аляксандр Лукашэнка публічна выступіў супраць выканання гімна на рэлігійных мерапрыемствах. У тым жа годзе ён не прагучаў на Будслаўскім фэсце, хоць да гэтага выконваўся там на працягу многіх гадоў.

Такім чынам, знікненне назвы «Магутны Божа» з афіцыйнага культурнага жыцця Магілёва супала не толькі з пандэміяй, але і з кампаніяй супраць аднайменнага гімна.

Фестываль, які перажыў некалькі эпох

Першы «Магутны Божа» адбыўся ў 1993 годзе з ініцыятывы магілёўскага каталіцкага святара Уладзіслава Бліна і прадстаўнікоў грамадскасці.

Першапачаткова фестываль ствараўся як пляцоўка для сустрэчы хрысціян розных канфесій, развіцця беларускай духоўнай культуры і міжнароднага культурнага супрацоўніцтва.

Яго гісторыя не заўсёды была простай. Як адзначала Радыё Свабода, яшчэ ў 1990-я гады гарадскія ўлады спрабавалі абмяжоўваць асобныя формы дзейнасці фестывалю. Паступова дзяржава ўзяла яго арганізацыю пад свой кантроль.

Нягледзячы на гэта, «Магутны Божа» захаваў сваё гістарычнае імя і міжнародную вядомасць аж да 2019 года.

Новая музыка – без старой назвы

Цяпер у Магілёве зноў будуць гучаць харавыя спевы, арганная і класічная музыка. Завяршыць фестываль канцэрт арганісткі Кацярыны Нікалаевай у касцёле Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі – адным з гістарычных цэнтраў «Магутнага Божа».

Але ў праграме няма ні старой назвы, ні згадкі пра традыцыю міжнароднага фестывалю, які праіснаваў больш за чвэрць стагоддзя.

У выніку складаецца парадаксальная сітуацыя: духоўная музыка вяртаецца ў Магілёў, але імя, якое зрабіла горад вядомым у міжнароднай харавой супольнасці, з афіцыйнай афішы знікла.

І пытанне цяпер не толькі ў тым, ці здолеюць арганізатары вярнуць былы ўзровень фестывалю. Але і ў тым, ці будзе ў Магілёве яшчэ калі-небудзь дазволена называць фестываль духоўнай музыкі яго гістарычным імем – «Магутны Божа».

Фота з адкрытых крыніц

← Усе навіны Магілёва