Паколькі ў “чыстай” Беларусі збіраць пластыкавыя бутэлькі няма фінансавага сэнсу, то зайздросныя прапагандысты паспрабавалі высмяяць прагрэс у суседняй краіне.
Тэкст у шклоўскай раённай газеце пра польскую сістэму залогавага вяртання тары выглядае як класічны прыклад дробнай правінцыйнай прапаганды: фармальна аўтар нібыта прызнае, што сістэма “правильная, нужная и современная”, але ўвесь матэрыял пабудаваны так, каб унушыць чытачу, што ў Польшчы ўсё робіцца праз хаос, чэргі і “нервный тик”. Артыкул так і называецца: “Бутылочный коллапс: как система возврата тары довела поляков до нервного тика”.
Пры гэтым галоўнае пытанне аўтар старанна абыходзіць: чаму ў Польшчы людзі масава нясуць бутэлькі на перапрацоўку, а ў Беларусі – не?
Польская сістэма дэпазітнай тары сапраўды перажывае стартавыя цяжкасці. Гэта нармальна для любой маштабнай рэформы, якая закранае мільёны людзей і тысячы крам. Але шклоўскі тэкст свядома ператварае пачатковыя хваробы новай сістэмы ў нібыта доказ яе бязглуздасці. Аўтар іранізуе з чэргаў каля аўтаматаў, але пры гэтым чамусьці забываецца, што ў такім мілым сэрцу беларускіх прапагандыстаў “саўку” чэргі былі і каля пунктаў прыёму шклотары. Прычым у тых чэргах стаялі не толькі сацыяльна дэградаваныя людзі. Ды і ўвогуле чэргі сведчаць аб тым, што сістэма працуе, а людзі ўцягнуліся ў экалагічную і эканамічную мадэль.
У Беларусі нічога падобнага няма не таму, што нібыта ўсё арганізавана лепш, а таму, што дзяржава так і не стварыла паўнавартаснай сістэмы фінансавай матывацыі для насельніцтва. Пустая бутэлька амаль нічога не вартая. У выніку пластык альбо выкідваюць разам з агульным смеццем, альбо яго збіраюць сацыяльна ўразлівыя людзі за капейкі.
Асабліва камічна выглядае спроба высмеяць чалавека, які здаў 4,7 тысячы бутэлек і пералічыў грошы на дабрачыннасць. Для польскага грамадства гэта прыклад грамадзянскай адказнасці і культуры перапрацоўкі. Для шклоўскай раёнкі – нагода для жартаў пра “бутылочного Робина Гуда”. Такая рэакцыя многае кажа не пра Польшчу, а пра ўзровень самога прапагандысцкага мыслення, дзе любая грамадзянская ініцыятыва мусіць быць або абясцэненая, або высмеяная.
Яшчэ адной маніпуляцыяй з’яўляецца падача тэхнічных праблем як катастрофы. Так, бывае што аўтаматы ламаюцца, а малыя крамы не заўсёды гатовы на пастаноўку такіх апаратаў. І што цяпер? Няўжо сістэма не вартая існавання і ўдасканалення? І не выключана, што, як мараць шклоўскія прапагандысты, заклапочанныя камфортам палякаў, праз некалькі гадоў вяртанне тары стане такой жа руцінай, як аплата карткай або сартаванне смецця.
Шклоўская раёнка хацела паказаць Польшчу краінай “бутылочного коллапса”. Але між радкоў атрымалася іншае – прапагандысты паказалі ўласную зайздрасць, зайздрасць людзей, якім да слёз балюча за сваю эканамічную і экалагічную недаразвітасць.
Фотаздымак: vitrina.pl