У Проні каля вёскі Бярозаўка Слаўгарадскага раёна знайшлі ляпны гаршчок, якому не менш за пяць тысяч гадоў, і тут жа высветлілася, што размешчаны побач курганны могільнік за няпоўныя тры дзесяцігоддзі страціў траціну насыпаў.
Пасудзіну дастаў з дна ўраджэнец гэтых мясцін, які даўно жыве ў Жлобіне. Кожнае лета ён прыязджае на радзіму купацца і рыбачыць. Паводле яго слоў, у дзяцінстве яны з сябрамі даставалі з ракі гільзы і аскепкі снарадаў, якія пераплаўлялі на блешні, а яшчэ дзіўныя бітыя гаршкі – іх называлі «чыгункамі». У ліпені трапіўся такі ж «чыгунок», толькі вельмі вялікі і амаль цэлы.
Што рабіць са знаходкай, падказаў жлобінскі краязнавец, у якога ёсць знаёмыя археолагі. Так пасудзіна апынулася ў Інстытуце гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук. Навуковы супрацоўнік аддзела археалогіі першабытнага грамадства адносіць яе да канца неаліту – пачатку бронзавага веку. Ляпных гаршкоў такой захаванасці ў краіне адзінкі: звычайна падчас раскопак трапляюцца чарапкі, з якіх рэдка ўдаецца сабраць цэлую форму.
У канцы жніўня навукоўцы прыехалі на месца. Аднаму давялося ныраць: пасудзіна, як устанавіла экспедыцыя, ляжала ў яме глыбінёй да трох метраў, заваленай бярвёнамі.
Адначасова навукоўцы агледзелі левы бераг Проні – урочышча Белая Гара, дзе ў 1997 годзе быў адкрыты курганны могільнік. Тады насыпаў налічылі 21. Цяпер іх 14: астатнія сем абсыпаліся ў раку разам з высокім берагам, які яна падмывае. У абрыве сабралі некалькі фрагментаў ляпной керамікі апошняй чвэрці першага тысячагоддзя нашай эры.
Гаршчок праляжаў на дне пяць тысяч гадоў і дачакаўся чалавека, які не выкінуў яго і не паставіў на дачную паліцу. Курганам на Белай Гары хапіла 29 гадоў, каб кожны трэці сышоў у ваду. Пра тое, што з астатнімі чатырнаццаццю будуць рабіць што-небудзь, акрамя пераліку, не паведамляецца.
