Бабруйск дом

Замест уласнай кватэры – арэндная. Як змяніліся правілы перасялення ў Беларусі на прыкладзе дома ў Бабруйску

Раней пры зносе аварыйнага жылля беларусы маглі атрымаць новую кватэру ва ўласнасць. Цяпер у падобнай сітуацыі ім могуць прапанаваць арэнднае жыллё і грашовую кампенсацыю. Гісторыя старога дома ў Бабруйску паказала, чаму такі парадак выклікае незадаволенасць людзей. Асабліва тых, хто ўсё жыццё лічыў сваю кватэру адзінай маёмасцю, якую можна пакінуць дзецям.

Дом зношаны на 65%, але зносіць яго пакуль не збіраюцца

У мікрараёне Кісялевічы ў Бабруйску разгарэлася спрэчка вакол дома №10 па вуліцы Гарэліка. Мясцовая жыхарка Алеся Яцушкевіч праз TikTok звярнула ўвагу на стан будынка і запатрабавала альбо капітальнага рамонту, альбо зносу з прадастаўленнем іншай кватэры ва ўласнасць.

Як паведамляе BOBRlife, жанчына разам з братам атрымала чатырохпакаёвую кватэру ў спадчыну ад бацькоў. Цяпер там жывуць сама Алеся, яе дачка і брат.

Паводле абследавання 2023 года, фізічны знос будынка склаў 65%. Аднак мясцовыя камунальныя службы пакуль не бачаць падстаў для яго зносу.

Генеральны дырэктар «Бабруйскжылкамгаса» Аляксандр Шостак заявіў, што пытанне аб прызнанні дома непрыдатным для пражывання цяпер не разглядаецца. У гарвыканкаме таксама лічаць капітальны рамонт немэтазгодным з улікам узросту і драўляных канструкцый будынка.

Атрымліваецца своеасаблівая сітуацыя: капітальна рамантаваць дом, на думку чыноўнікаў, няма сэнсу, але і зносіць яго пакуль не плануюць.

домік

Кватэра была сваёй, а стане арэнднай?

Аднак найбольш вострае пытанне нават не ў тэхнічным стане дома, а ў тым, што чакае яго жыхароў у выпадку зносу.

Прадстаўнікі Бабруйскага гарвыканкама растлумачылі: калі будынак афіцыйна прызнаюць непрыдатным для пражывання, уласнікам прапануюць арэнднае жыллё і выплацяць кампенсацыю паводле рынкавай ацэнкі іх кватэр.

Такі варыянт не задавальняе Алесю Яцушкевіч. Жанчына гатовая атрымаць нават аднапакаёвую кватэру без аздаблення і зрабіць рамонт самастойна. Галоўнае для яе – каб жыллё заставалася ва ўласнасці.

Не ўсе суседзі падтрымліваюць ідэю зносу. Некаторыя хацелі б захаваць стары будынак. Але ў пытанні перасялення гучыць куды больш адназначная пазіцыя. Адзін з жыхароў заявіў журналістам BOBRlife, што на арэнднае жыллё ніхто з іх не згодны.

І тут узнікае прынцыповае пытанне: ці можна лічыць паўнавартаснай заменай прыватнай кватэры жыллё, якое чалавек атрымлівае толькі ў карыстанне, нават калі разам з ім выплачваецца кампенсацыя?
Бабруйск

Раней правілы былі іншымі

Такая незадаволенасць мае гістарычнае тлумачэнне.

Да 1 красавіка 2014 года ў Беларусі пры страце кватэры ва ўласнасці з-за аварыйнага стану дома дзейнічаў іншы парадак. Уласнік меў права на іншае добраўпарадкаванае жыллё ва ўласнасць, раўнацэннае па плошчы, альбо на грашовую кампенсацыю.

Пра гэта нагадвала юрыст Таццяна Цыпурко ў ранейшым разбіральніцтве жыллёвых правоў.

Пасля змены правілаў механізм стаў іншым. Цяпер артыкул 142 Жыллёвага кодэкса Беларусі прадугледжвае пры выкананні ўстаноўленых умоў прадастаўленне арэнднага жылля і выплату рынкавай кампенсацыі за страчаную ўласнасць.

Пры гэтым новае арэнднае памяшканне павінна быць не горшым па добраўпарадкаванні і не меншым па агульнай плошчы за ранейшае, калі ўласнік не пагадзіўся на меншую плошчу.

Але галоўная розніца застаецца: новая кватэра не становіцца ўласнасцю чалавека.

Чаму грашовая кампенсацыя не вырашае ўсіх праблем

На паперы сістэма можа выглядаць лагічна. Чалавек губляе нерухомасць, дзяржава кампенсуе яе рынкавы кошт і прапануе іншае месца для пражывання.

Але ёсць некалькі істотных абставін.

Па-першае, рынкавая цана старой кватэры і кошт набыцця новага добраўпарадкаванага жылля могуць істотна адрознівацца. Асабліва калі гаворка пра стары драўляны дом з вялікім фізічным зносам. 

Па-другое, арэнднае жыллё не з’яўляецца ўласнасцю наймальніка. Яго нельга прадаць або пакінуць у спадчыну як сваю кватэру.

Па-трэцяе, арэнда азначае новыя рэгулярныя выдаткі. Чалавек, які раней жыў у прыватызаваным ці атрыманым у спадчыну памяшканні, цяпер будзе вымушаны аплачваць яшчэ і карыстанне жыллём.

Такім чынам, уласнік губляе не толькі канкрэтныя квадратныя метры, але і ранейшы статус уласніка жылля. Кампенсацыя можа дазволіць набыць іншую нерухомасць, аднак ці хопіць яе на новую кватэру – залежыць ад вынікаў ацэнкі і сітуацыі на рынку.

Чаму адны атрымліваюць кватэры ва ўласнасць, а іншыя – толькі ў арэнду?

Ёсць яшчэ адна важная акалічнасць, якая часта застаецца па-за ўвагай.

Беларускае заканадаўства адрознівае знос жылля ў сувязі з адабраннем зямельнага ўчастка для дзяржаўных патрэб і страту кватэры з-за непрыдатнасці дома для пражывання.

У першым выпадку артыкул 140 Жыллёвага кодэкса прадугледжвае магчымасць атрымання іншага жылля ва ўласнасць альбо кампенсацыі.

У другім выпадку дзейнічае артыкул 142, які рэгулюе прадастаўленне арэнднага памяшкання і выплату кампенсацыі за страчаную кватэру.

У выніку правы жыхароў могуць істотна адрознівацца ў залежнасці ад юрыдычнай прычыны зносу будынка.

Для чалавека, які губляе свой дом, гэтая розніца не заўсёды зразумелая. Але менавіта ад фармулёўкі ў дакументах могуць залежаць яго далейшыя жыллёвыя перспектывы.

Хто павінен несці адказнасць за старэнне жылога фонду?

Гісторыя бабруйскага дома ставіць і больш шырокае пытанне.

Калі будынак старэе, зношваецца і паступова становіцца непрыдатным для жыцця, наколькі справядліва перакладаць фінансавыя наступствы гэтага працэсу на яго ўласнікаў?

Асабліва калі людзі атрымалі кватэры шмат гадоў таму, не маюць дастатковых сродкаў на набыццё новага жылля і не могуць самастойна вырашыць праблему зносу ўсяго дома.

Сітуацыя на вуліцы Гарэліка пакуль не азначае, што жыхароў неўзабаве пераселяць. Рашэнне аб зносе не прынятае, а памер магчымых кампенсацый невядомы.

Але канфлікт ужо выявіў праблему: закон можа гарантаваць дах над галавой, але гэта яшчэ не азначае захавання права ўласнасці на жыллё.

Для людзей, якія дзесяцігоддзямі жылі ў сваіх кватэрах, гэта не проста юрыдычная тонкасць. Гэта пытанне будучыні сям’і, фінансавай бяспекі і магчымасці перадаць нешта сваім дзецям.

І пакуль што на галоўнае пытанне бабруйчан – чаму замест уласнай кватэры ім прапануюць арэндную – чыноўнікі адказваюць спасылкай на заканадаўства. А вось ці адпавядае такі парадак інтарэсам грамадзян – пытанне, якое выходзіць далёка за межы аднаго старога дома.
драўляны дом

Фота: BOBRlife.

← Усе навіны Магілёва