Іван Дз. (прозвішча і імя зменены) – ураджэнец аднаго з райцэнтраў Магілёўшчыны. Аднак лічыць сябе магілёўцам, паколькі доўгі час жыў і вучыўся ў Магілёве. Ён падзяліўся сваімі ўражаннямі пра Беласток з нашай рэдакцыяй.
Пражыўшы год у Беластоку, я перастаў глядзець на горад вачыма госця. Здзіўленне змянілася звычкай, звычка – разуменнем. Расказваю не пра тое, што лепш ці горш. Пішу пра тое, што гэта амаль тое ж самае, але пры гэтым зусім іншае.
Чыста – і незразумела, хто прыбірае
Адна з першых загадак Беластока, якую я доўга не мог разгадаць: горад чысты, але дворнікаў амаль не відаць. У Магілёве, ды і ў райцэнтры, дзе я вырас, дворнік быў часткай пейзажу. Мятла, аранжавы камізэлька, ранішняе шкрабенне па асфальце ці віск трымера. Тут гэтага няма. Я спецыяльна стаў звяртаць увагу: ні мятлы, ні каляскі, ні чалавека з шуфляй. Але недакуркаў на тратуары таксама няма.
Тлумачэнне простае, хоць да яго даходзіш не адразу. Па-першае, людзі менш смецяць. Не таму што яны асаблівыя – проста штраф за кінуты недакурак рэальны, а не намінальны. Плюс раздзельны збор, кантэйнеры для батарэек у школах і аптэках, пункты прыёму старой тэхнікі. Сістэма працуе – і працуе без арміі людзей з мётламі. Дворнікі ёсць, але ў вочы не кідаюцца.
Дарогі: ямачны рамонт, але акуратны
Дарогі ў Беластоку не ідэальныя. Гэта сумленна. Ямачны рамонт тут таксама робяць, і я гэта бачыў на ўласныя вочы. Але розніца ў тым, да чаго я прывык, у выкананні. Латка кладзецца роўна, у адзін узровень з пакрыццём, без бугроў і краёў, якія праз тыдзень ператвараюцца ў новую яму. Яе не відаць праз месяц – яна проста становіцца часткай дарогі. У нас умеюць рабіць ямачны рамонт, каб адрапартаваць. Тут – каб не перарабляць.
Пра бяспеку – не адчуванне, а лічбы
Я хадзіў па начным Беластоку з першых дзён – спачатку па няведанні, потым ужо свядома. І нічога. Ціха. Гэта не Магілёў, дзе таксама ў цэлым спакойна – але гэта нешта іншае па ўзроўні спакою.
Аказалася, гэта не проста адчуванне. Паводле справаздачы Еўрапейскай камісіі пра якасць жыцця ў еўрапейскіх гарадах, Беласток заняў 4-е месца ў Еўропе і 1-е месца ў Польшчы па ўзроўні бяспекі: 86 працэнтаў жыхароў лічаць горад бяспечным для прагулак у начны час. Вышэй толькі Капенгаген, Ав’еда і Любляна, і тое з мінімальным адрывам у адзін працэнт.
Для мяне гэта не проста радок у рэйтынгу. Гэта тлумачэнне таго, што я адчуваю кожны дзень.
Зеляніна, качкі і восень
Беласток здзівіў мяне позняй восенню: горад не стаў шэрым. Туі, ядловец, плюшч на сценах. Невялікая рака Бяла з дагледжанымі берагамі і веладарожкамі ўздоўж вады. Качкі і галубы ў цэнтры горада паводзяць сябе зусім як іх магілёўскія субраты каля Дубравенкі – вальяжна і без страху.
Лісце ў парках не прыбіраюць наогул: пакідаюць перагніваць як угнаенне. Спачатку здавалася неахайнасцю. Цяпер разумею – гэта свядома.
Мэр, якога выбіраюць зноў і зноў
Ёсць яшчэ адна дэталь, якая, як мне здаецца, многае тлумачыць пра Беласток. Мэрам горада з 2006 года з’яўляецца Тадэвуш Трускаласкі – эканаміст, прафесар універсітэта.
У красавіку 2024 года ён быў абраны на пяты тэрмін запар – прычым ужо ў першым туры, набраўшы больш за 53 працэнты галасоў. Амаль дваццаць гадоў адзін чалавек кіруе горадам, і людзі кожны раз галасуюць за яго зноў.
У Беларусі я прывык да таго, што ўлада – гэта дадзенасць, а не выбар. Тут гэта працуе інакш.
Мэр Беластока трымаецца не таму, што так прынята, а таму што жыхары задаволены: бяспечна, чыста, дарогі ў парадку. Не ідэальна, затое сумленна. І гэта, мабыць, лепшае тлумачэнне ўсяму, пра што я сказаў вышэй.
Год – гэта мала, каб зразумець горад да канца. Але дастаткова, каб перастаць яго параўноўваць і пачаць у ім проста жыць.
Фота: mogilev.media.