Хлопчык з Магілёўскай губерні стаў аўтарам песні «God Bless America» – неафіцыйнага гімна ЗША. Яго ведаюць як Ірвінга Берліна. Але пры нараджэнні яго звалі Ізраіль Бейлін.
Магілёў да гэтага часу не ўвекавечыў памяць свайго знакамітага ўраджэнца Берліна афіцыйна. Між тым гарады па ўсім свеце змагаюцца за права называцца яго Радзімай. Прычым Магілёўшчына мае на гэта найбольшыя падставы.
Магілёў ці не – пытанне адкрытае
Біяграфія Берліна пачынаецца з загадкі, якая не вырашана і па сённяшні час. У сваіх інтэрв’ю 1930-1940 гадоў Берлін распавядаў, што з’явіўся на свет у Магілёве.
Шэраг крыніц указвае на Талачын – тады гэта быў Аршанскі павет Магілёўскай губерні. Бацька Ізраіля, Майсей Бейлін, быў кантарам мясцовай сінагогі.
Заблытаў сітуацыю сам кампазітар: калі Стывен Спілберг у 1980-х гадах задумаў здымаць фільм пра Берліна і сустракаўся з ім з гэтай нагоды, той распавёў, што на самай справе родам з Табольска.
Цюменскія сайты неадкладна запісалі яго ў свае землякі. Магілёўская версія, зрэшты, устойлівая: сам Берлін прытрымліваўся яе большую частку жыцця.
І гэта дае Магілёўшчыне поўнае права лічыць яго сваім.
Так ці інакш, карані сям’і Бейліных – у Магілёўскай губерні. Тут нарадзіліся яго бацькі, тут прайшлі першыя гады будучага кампазітара. Магілёў тады быў адным з найбуйнейшых гарадоў рысы аселасці – прасторы, за межы якой яўрэям Расійскай імперыі выязджаць не дазвалялася. Яўрэйскае жыццё кіпела тут на працягу стагоддзяў: сінагогі, рамесныя кварталы, гандлёвыя рады.
Сям’я кантара Бейліна была часткай гэтага свету – сціплай, але жывой яго часцінкай.
Магілёў даў Амерыцы не толькі Ірвінга Берліна. З беларускіх губерняў выйшлі дзясяткі людзей, якія пакінулі след у сусветнай культуры і навуцы. Але Берлін – выпадак асаблівы: хлопчык, які з’ехаў пяцігадовым, не ведаў англійскай мовы, без адукацыі і сродкаў, здолеў стаць голасам цэлай нацыі. Голасам, які гучыць да гэтага часу.
З Магілёва – у Ніжні Іст-Сайд
14 верасня 1893 года сям’я прыбыла ў Нью-Ёрк. Бейліны пасяліліся на Манхэтэне, у раёне Ніжняга Іст-Сайда, у паўпадвальнай кватэры без вокнаў, з халоднай вадой. Тыповы лёс яўрэйскай сям’і з рысы аселасці – такіх у гэтым квартале былі тысячы.
Неўзабаве памёр бацька. Ізраіль пайшоў працаваць:
- разносіў газеты;
- спяваў на вуліцах за грошы;
- працаваў спяваючым афіцыянтам у кавярні.
Па замове гаспадара кавярні ён напісаў сваю першую песню – «Мэры з сонечнай Італіі». Берліну заплацілі за яе 37 цэнтаў. Ён так і не навучыўся чытаць і пісаць ноты, у школе скончыў толькі два класы – але гэта не перашкодзіла яму стаць самым вядомым песенным кампазітарам у гісторыі Амерыкі.
Як Бейлін стаў Берлінам
У 1907 годзе Ірвінг звярнуўся ў друкарню для друку сваёй песні. Наборшчык дапусціў памылку: замест Бейлін напісаў Берлін. Так і прыжылася прозвішча-псеўданім. Адкуль узялося імя Ірвінг замест Ізраіля – гісторыя маўчыць.
Кара’ера Берліна – гэта ланцужок хітоў, расцягнуты на паўстагоддзя:
- 1911 – «Alexander’s Ragtime Band» – першы сусветны хіт, які перавярнуў папулярную музыку;
- 1917 – «God Bless America» – песня, якая стала неафіцыйным гімнам ЗША;
- 1926 – «Blue Skies» – адна з самых выканальных песень XX стагоддзя;
- 1942 – «White Christmas» у выкананні Бінга Кросбі – самая прадаваная пласцінка ў гісторыі.
За сваё жыццё ён напісаў больш за 900 песень, 19 мюзіклаў і музыку да 18 кінафільмаў. Амерыканскі кампазітар-песеннік Джэром Керн лічыў: «Гаварыць пра месца Ірвінга Берліна ў гісторыі амерыканскай музыкі немагчыма, бо ён сам – гэта гісторыя».
Развітальны акорд
Берлін памёр у сне 22 верасня 1989 года. Яму быў 101 год. На пахавальнай цырымоніі ў Бостане прэзідэнт Джордж Буш-старэйшы ўзначаліў жалобную калону, якая спявала «God Bless America», а затым выступіў з прамовай, у якой назваў Берліна «легендарным чалавекам, чые словы і музыка будуць дапамагаць разуменню гісторыі нашага народа».
Хлопчык з Магілёўскай губерні, які не ўмеў чытаць ноты і скончыў два класы школы, быў удастоены прэзідэнцкага пахавання. Уся Амерыка спявала яго песню.
Фота з адкрытых крыніц