Дабраахвотніку з Бабруйска Эмілію “Бабру” Лабейцы, які ваюе ва Украіне, пагражае штраф і затрыманне з-за адсутнасці дакументаў.
Беларус Эмілій Лабейка ўжо чацвёрты год ваюе на баку Украіны супраць расійскага ўварвання. За гэты час ён паспеў стаць фігурантам шасці крымінальных спраў на радзіме, атрымаць завочны прысуд ад акупацыйных уладаў Данбаса і згубіць пашпарт падчас баявых дзеянняў.
Цяпер апошняя акалічнасць можа стварыць яму праблемы ўжо з украінскімі дзяржаўнымі органамі. Нават некалькі гадоў службы ва ўкраінскім войску не гарантуюць, што замежны добраахвотнік зможа без перашкод пацвердзіць сваё права знаходзіцца ў краіне, якую абараняе.
Ваяваць – калі ласка, аформіць дакументы – цяжка
Эмілій Лабейка з пазыўным «Бобр» далучыўся да Сіл абароны Украіны ў 2022 годзе. Спачатку служыў у палку імя Кастуся Каліноўскага, цяпер у палку беспілотных сістэм Kraken. Падчас баявых дзеянняў на Данеччыне ён страціў беларускі пашпарт.
Раней пацвярджэннем яго статусу ва Украіне служыў ваенны білет. Аднак пасля прынятых у траўні заканадаўчых зменаў замежныя добраахвотнікі павінны на працягу шасці месяцаў аформіць дазвол на часовае пражыванне. Для гэтага патрабуецца арыгінал пашпарта альбо іншы дакумент, які пацвярджае асобу і адпаведны спецыяльны статус.
Вось тут і ўзнікла бюракратычная пастка: ваенны білет і кантракт у добраахвотніка ёсць, а дакументаў, неабходных для праходжання міграцыйнай працэдуры, – няма.
Фактычна чалавек можа пацвердзіць, што служыць ва ўкраінскім войску, але гэтага аказваецца недастаткова, каб аформіць права на пражыванне ва Украіне.
У Беларусі чакаюць крымінальныя справы, на акупаванай тэрыторыі – прысуд
Вяртанне на радзіму для Эміля Лабейкі таксама не выглядае бяспечным варыянтам. Паводле выдання “Грунт”, у Беларусі супраць яго распачалі шэсць крымінальных спраў, звязаных са службай ва ўкраінскім войску і ўдзелам у пратэстах супраць рэжыму Лукашэнкі. На радзіме яму можа пагражаць да 20 гадоў пазбаўлення волі
Акрамя таго, так званы суд «ДНР» завочна прысудзіў беларускаму добраахвотніку 14 гадоў зняволення паводле абвінавачання ў «найміцтве». Такім чынам, чалавек, які страціў пашпарт на вайне, не можа проста вярнуцца ў Беларусь па новы дакумент, не рызыкуючы ўласнай свабодай.
Праблема не аднаго беларуса
Беларускі ветэран Анастасія Махамет з пазыўным «Север», якая цяпер дапамагае добраахвотнікам у Місіі дэмакратычных сіл Беларусі ва Украіне, расказала, што асабіста ведае як мінімум восем чалавек у падобным становішчы. У гэтых вайскоўцаў ёсць ваенныя білеты і кантракты, але няма пашпартоў ці іншых дакументаў, неабходных для афармлення дазволу на пражыванне.
Больш за тое, у некалькіх вайсковых частках неафіцыйна ўжо далі зразумець, што пры адсутнасці рашэння праблемы могуць быць вымушаныя звольніць такіх замежнікаў са службы. У гэтым выпадку яны рызыкуюць страціць належныя вайскоўцам льготы, а таксама сутыкнуцца з патрабаваннем пакінуць Украіну на працягу трох сутак.
Праблемы ўзнікаюць нават у тых, хто мае ўсе неабходныя дакументы: праз складанасці з афармленнем яны могуць не паспець атрымаць дазвол на пражыванне да 10 лістапада.
Міграцыйная служба: аўтаматычнай дэпартацыі не будзе
Пасля публікацыі інфармацыі аб Эміліі Лабейцы Дзяржаўная міграцыйная служба Украіны адказала на інфармацыйны запыт журналістаў, накіраваны яшчэ 15 верасня. Адказ удакладніў сітуацыю, якая першапачаткова выглядала як пагроза хуткай дэпартацыі.
У ведамстве патлумачылі, што адсутнасць дазволу на пражыванне або страта пашпарта самі па сабе не з’яўляюцца падставай для прымусовага вяртання ці выдварэння замежніка з Украіны. Аднак гэта не азначае, што праблемы няма.
Замежным вайскоўцам, якія не паспеюць аформіць дазвол да 10 лістапада, можа пагражаць штраф. Рашэнне аб адміністрацыйнай адказнасці будуць прымаць індывідуальна, улічваючы абставіны кожнага выпадку.
Акрамя таго, замежнікаў без дакументаў, якія пацвярджаюць асобу і даюць права выезду з краіны, паводле заканадаўства могуць затрымаць і змясціць у пункт часовага знаходжання замежнікаў.
Сама міграцыйная служба прызнала, што пытанне дакументавання вайскоўцаў без нацыянальных пашпартоў патрабуе заканадаўчых зменаў і ўзгаднення з іншымі дзяржаўнымі органамі.
Пашпарт мацней за ваенны білет
У выніку атрымліваецца даволі дзіўная сітуацыя. Беларус можа некалькі гадоў служыць ва ўкраінскім войску, удзельнічаць у баявых дзеяннях, мець вайсковы кантракт і быць вядомым свайму камандаванню. Але калі ён страціў пашпарт, у дзяржаўнай міграцыйнай сістэме ўзнікае пытанне, як аформіць яго далейшае законнае знаходжанне ў краіне.
Для Эмілія Лабейкі гэта не проста нязручнасць з дакументамі. У Беларусі яго чакаюць крымінальныя справы, на акупаванай тэрыторыі Украіны ўжо вынесены завочны прысуд, а ў самой Украіне ён рызыкуе атрымаць штраф ці сутыкнуцца з затрыманнем праз адсутнасць пашпарта.
Пры гэтым украінскія ўлады прызнаюць, што існуючая працэдура не ўлічвае становішча такіх людзей і патрабуе зменаў. Парадокс у тым, што вайсковы кантракт дазваляе беларускаму добраахвотніку абараняць Украіну са зброяй у руках, але не вырашае пытання звычайнага дакумента, які дазваляе яму законна ў гэтай краіне жыць.
Фотаздымак: grnt.media