Следчы камітэт 3 жніўня абвясціў пра завяршэнне папярэдняга расследавання па справе серыйнага забойцы, які атрымаў мянушку «ліфцёр». Матэрыялы перададзены пракурору для накіравання ў суд. Абвінавачанаму ставяць у віну дзевяць забойстваў і два замахі на забойства, учыненыя з 1996 па 1999 год на тэрыторыі Магілёўскай, Віцебскай і Мінскай абласцей, а таксама яшчэ пяць нападаў, якія следства кваліфікавала як хуліганства.
Абвінавачаны – магілёвец Юрый Дзям’янаў, 1971 года нараджэння. Яго затрымалі ў цэнтры Магілёва ў кастрычніку 2025 года; на той момант ён працаваў на «Магілёўліфтмашы» і жыў адзін. Першае забойства серыі адбылося ў 1996 годзе ў Магілёве, далей былі Орша, Віцебск і Жодзіна – гарады на адных і тых жа чыгуначных напрамках, праз што ў крымінальнага вышуку доўга трымалася версія, што злачынца працуе на чыгунцы.
Нападаў ён удзень, у шматпавярховіках: заходзіў за дзяўчатамі і дзяўчынкамі-падлеткамі ў пад’езды, выбіраючы крохкіх, якія не маглі аказаць супраціву. Загінулым было ад 12 да 20 гадоў.
На прэс-канферэнцыі ў кастрычніку 2025 года гаворка ішла пра восем забойстваў – пасля агалоскі ў праваахоўныя органы звярнуліся яшчэ некалькі жанчын, і ў выніковым абвінавачанні эпізодаў стала больш.
У дзевяностыя біялагічныя сляды з месцаў злачынстваў вазілі на экспертызу ў Германію, але прачытаць удалося толькі частку геному, а за ўсе гады пошукаў праверылі каля ста тысяч чалавек. Поўны геном аднавілі ўжо ў Дзяржаўным камітэце судовых экспертыз – па тых самых старых слядах. Дзям’янава да таго часу ўключылі ў пералік асоб, у якіх адбіралі генетычны матэрыял для параўнальнага даследавання.
Віну ён прызнаў цалкам. Сказаў следчаму, што ахвяр не выбіраў – яны «самі трапляліся», з дому выходзіў ужо з гатовым намерам на злачынства, а спыніцца яго прымусіў страх быць выкрытым.
На гэтым паведамленне Следчага камітэта абрываецца, хоць далей пачынаецца самае нязручнае. У 1999 годзе Дзям’янаў сапраўды трапіў у поле зроку праваахоўных органаў: на пачатку двухтысячных яго судзілі за спробу згвалтавання, учыненую ў 1997 годзе, гэта значыць у самы разгар серыі. На датычнасць да забойстваў яго тады не праверылі. Наступную чвэрць стагоддзя ён пражыў у родным горадзе, не прыцягваючы да сябе ўвагі.
Судзіць яго будуць паводле Крымінальнага кодэкса 1960 года, які дзейнічаў на момант злачынстваў, і гэта дае столь у пятнаццаць гадоў калоніі: смяротнае пакаранне ў такой сітуацыі выключана, а пытанне пра тэрміны даўнасці вырашае суд. Калі Дзям’янаў атрымае максімум, ён выйдзе на волю да 2040 года, ва ўзросце каля 68 гадоў.
Спачатку яму яшчэ трэба будзе прайсці псіхіятрычную экспертызу: ранейшая, пачатку двухтысячных, знаходзіла ў яго расстройства асобы, але тады яго прызналі дзеяздольным.
Працу следчай групы ў паведамленні называюць карпатлівай і высокапрафесійнай, міжведамаснае ўзаемадзеянне – высокаэфектыўным, а падрабязнасці абяцаюць паказаць у спецыяльным рэпартажы.
З гэтага ж паведамлення вынікае, што забойствы ў 1999 годзе спыніліся не таму, што штосьці знайшлі, а таму, што абвінавачаны спалохаўся сам.
Фота AНТ.